13 grudnia 1981: Niedziela przed telewizorem

Zapraszam na program telewizyjny na niedzielę 13 grudnia 1981 r. Ta ramówka nie została wyemitowana z powodu wprowadzenia stanu wojennego.

Program 1

06:10 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Hodowla zwierząt (sem. 1) — Konserwacja pasz gospodarskich

06:40 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Mechanizacja rolnictwa (sem. 1) — Układ zasilania silników wysokoprężnych

07:10 Telewizyjne Technikum Rolnicze, Radiowo-Telewizyjna Szkoła Średnia — Wiedza naszą szansą

07:30 Nowoczesność w domu i zagrodzie

08:00 „Tydzień” — magazyn rolniczy

08:45 Telewizjada

09:00 „Teleranek” — w programie film z serii „Matt i Jenny na Dzikim Zachodzie”

10:25 Program dnia

10:30 „Antena”

11:00 „Tajemnice sztuki nowoczesnej” — francuski serial dokumentalny

11:55 Dziennik i magazyn „Świat”

12:40 „Balerina – Maria Kondratiewa” — program baletowy

13:10 „Przygody Sindbada” — serial przygodowy

13:35 Z kamerą wśród zwierząt — „Czerwona księga” (1)

14:05 Program publicystyczny

14:35 Losowanie Dużego Lotka

14:50 Klub Jazzowy Studia Gama — Stanisław Sojka na festiwalu Jazz Janter

15:20 „Koń, mój przyjaciel” – „Arystokraci i włóczegi” — francuski film dokumentalny

15:30 Moskiewska Łyżwa — pokazy mistrzów

16:25 Muzyczne wspomnienia Lecha Terpiłowskiego

17:40 „Lalka” (9) – „Dusza w letargu” — ostatni odcinek serialu prod. polskiej

18:30 „Bella” — program z udziałem Barbary Nieman i orkiestry Stefana Rachonia

19:00 Wieczorynka — „Pszczółka Maja”

19:30 Dziennik Telewizyjny

20:15 „Józefina i Napoleon” (4) – „Droga do tronu” — serial prod. francuskiej

21:15 Kongres Kultury Polskiej – studio sprawozdawcze

22:45 Sportowa niedziela

Program 2

09:20 „Krótkofalowcy” — program wojskowy

09:50 Zapowiedź programu

10:00 „Najpiękniejsze głosy świata” — duety z oper Wolfganga Amadeusza Mozarta

10:25 W starym kinie — „Skłamałam”

11:45 Rozmowa z prof. Zdzisławem Krasińskim i rodziną państwa Ostrowskich

12:00 „Ulice historii” — OTV Kraków — historia Mazurka Dąbrowskiego

12:30 Przygody z przyrodą – Bliżej Natury — rozmowa z T. Kozarowem

12:50 „W kraju i na obczyźnie” — w studiu Krzysztof Strykier i Jean Zarzecki

13:00 Przeboje tygodnia

14:00 „Samochody i ludzie” (4) — „Szalone lata”

14:50 Gość Studia 2

15:00 „Co to jest?” — teleturniej

15:15 W kraju i na obczyźnie — Jacek Szydłowski (Remex) i Czesław Leśniak (Polimax)

15:30 Ballady jazzowe: Music Market

16:00 Galeria dra Marka Rostworowskiego – Portret papieża

16:05 „Klan Cameronów” (1) — serial prod. angielskiej

17:00 „Pieszo bliżej” — magazyn antymotoryzacyjny

17:30 Temat dnia

17:45 „Jutro poniedziałek”

18:15 Lista przebojów

19:05 Spotkanie z prof. Czesławem Bobrowskim

19:30 Dziennik Telewizyjny

20:05 W kraju i na obczyźnie

20:30 Willis Conover — program muzyczny

21:00 Z Grzegorzem Lato rozmawia R. Dyja

21:30 „O krok dalej o metr wyżej” — historia inż. J. Pająka

22:10 „Sierżant Anderson” – „Gra w pochody” — amerykański serial kryminalny

Niedzielna ramówka, która nie została wyemitowana z powodu wprowadzenia stanu wojennego

Niedzielne poranki w telewizji PRL miały swój rytm, znany i kojący. O dziewiątej – Teleranek. W późniejszych godzinach – filmy, seriale, programy rodzinne, a po południu jakieś nowości z importu, w tym zapowiadany „Klan Cameronów”. 13 grudnia 1981 roku ten rytm został przecięty jak nożem.

Wprowadzenie stanu wojennego w niedzielę nie było przypadkiem. To miał być cios wymierzony w samą tkankę codzienności, bowiem niedziela to dzień, kiedy Polacy najwięcej oglądali telewizji, kiedy programy rodzinne łączyły pokolenia przy jednym ekranie. Tym większe było poczucie dezorientacji, gdy o poranku zamiast znajomej czołówki „Teleranka” pojawiła się twarz generała Jaruzelskiego i komunikaty WRON-u. Dzieci, które z samego rana czekały na swoje ulubione niedzielne minuty, dostały w zamian coś, czego nijak nie potrafiły zrozumieć. Brak „Teleranka” stał się symbolem końca jakiejkolwiek pozornej normalności. Dzień zaczął się więc od konfuzji najmłodszych, a skończył na pełnym lęku milczeniu dorosłych.

Trudno dziś dokładnie odtworzyć, jak wyglądałaby tamta niedziela w telewizji, gdyby potoczyła się zwyczajnie. Wiadomo, że oprócz świeżynki w ramówce (angielski serial „Klan Cameronów”), miał być lubiany program „Z kamerą wśród zwierząt”, kolejny odcinek serialu „Lalka”, a dzieci jak zwykle o 19:00 mogły zobaczyć „Pszczółkę Maję”. Ale 13 grudnia 1981 roku nikt nie mógł obejrzeć nic, poza generałem. Telewizja została sprowadzona do jednego tonu, jednego przekazu, jednej twarzy.

Wszystko to było elementem szeroko zaplanowanej operacji. Odcinając społeczeństwo od informacji, reżim wiedział, że telewizja jako masowe medium stanie się kluczowym polem walki. Nie było miejsca na filmy, bajki, koncerty. Zamilkła muzyka, nie było programów dla dzieci. Zniknęła rozrywka, a z nią poczucie, że życie mimo wszystko toczy się dalej. Na ekranach przez cały dzień dominowały wystąpienia generała i zimne komunikaty o ograniczeniach, zakazach, internowaniach.

Z perspektywy lat tamta niedziela jawi się Wojtkowi jak dzień zawieszony w próżni, dzień, który w telewizji nigdy się nie wydarzył. Ramówka, która mogła być kolorowa i pełna treści, została wymazana, a jej miejsce zajął ton wojskowy, sztywny, zimny.

I choć wiele programów PRL-u Wojtek wspomina dziś z sentymentem, to ten akurat dzień zapisał się w jego pamięci jako moment, w którym Polacy zobaczyli, że telewizja potrafi nie tylko bawić i uczyć, ale również straszyć, uciszać i podporządkowywać. 13 grudnia 1981 roku stał się więc nie tylko datą polityczną, ale również jednym z najbardziej symbolicznych dni w historii polskiej telewizji.

Wojtek Płusa

Wojtek Płusa

Szperam w programach TV z PRL jak archeolog – wyciągam serialowe skarby, audycje i ciekawostki. Codziennie dorzucam felieton i szczyptę nostalgii. Jeśli podoba Ci się to, co robię, postaw mi kawę. Po dobrej kawie działam lepiej niż Unitra na bateriach.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *