Polonia Restituta

Serial „Polonia Restituta” to historyczna epopeja filmowa skupiająca się na kluczowych wydarzeniach prowadzących do odzyskania przez Polskę niepodległości w 1918 roku. Produkcja wiernie przedstawia ten przełomowy okres, koncentrując się na autentycznych wydarzeniach historycznych.

Obok najważniejszych postaci historycznych, takich jak Józef Piłsudski, Roman Dmowski czy Ignacy Paderewski, pojawia się również fikcyjna rodzina Pawlaków, która pozwala widzom śledzić losy zwykłych ludzi wplecionych w wielką historię.

Dodatkowym elementem wzmacniającym historyczny charakter serialu, są krótkie fragmenty czarno-białych taśm dokumentalnych pochodzące z okresu i miejsca akcji danego odcinka.

Odcinek 1

Rok 1914 roku. podczas wesela Franciszka Pawlaka goście przewidują skutki wojny między zaborcami. Tadeusz, młodszy brat Franciszka, nielegalnie przekracza granicę, aby dołączyć do formowanych w Krakowie polskich oddziałów wojskowych. W tym samym czasie Franek zostaje wcielony do armii carskiej.

W Krakowie Józef Piłsudski wita pierwszą kompanię kadrową i ogłasza Orła Białego jedynym symbolem polskiego wojska. Pierwsza Kompania Kadrowa przekracza rosyjską granicę i wkracza do Kielc. Stefan Żeromski zaciąga się do Legionów. Piłsudski prosi go o przemówienie do żołnierzy podczas przysięgi w Kielcach. Żeromski kwestionuje treść przysięgi, jednak Piłsudski podkreśla wagę motywów politycznych i wojennych, wskazując, że odzyskanie niepodległości Polski będzie procesem etapowym.

Austriacki oficer sztabowy Nowak stawia Piłsudskiemu ultimatum: polskie organizacje strzeleckie mają zostać rozwiązane, polityczną reprezentację Galicji stanowić będzie Naczelny Komitet Narodowy, a w ramach armii austriackiej powstaną Legiony Polskie. Piłsudski musi zrezygnować z dowództwa nad „Strzelcami”. Ma być ono wyznaczone przez władze austriackie.

Na froncie po ustaniu walk i ostrzału artyleryjskiego Franek Pawlak wychodzi z okopu i z podniesionymi rękami podchodzi do studni, by ugasić pragnienie. Idąc jego śladem inni żołnierze również zbliżają się do studni.

Odcinek 2

Rok 1915. W Nowym Jorku Ignacy Paderewski gra koncert Chopina. Siedzący w loży pułkownik Edward House, podziwiając wirtuoza, dostrzega znaczenie jego popularności dla sprawy polskiej i potencjalne korzyści dla głosów Polonii w zbliżających się wyborach prezydenckich w USA. Informuje go, że prezydent Wilson planuje ogłosić 1 stycznia 1916 roku dniem zbiórki pieniędzy dla ofiar wojny w Polsce.

Rok 1916. W Petersburgu Roman Dmowski prowadzi rozmowy z ministrem Spraw Zagranicznych Rosji, Siergiejem Sazonowem. Sazonow opowiada się za autonomią dla Polaków, jednak ogranicza ją do sfery kultury i gospodarki, stanowczo sprzeciwiając się utworzeniu wolnej Polski. Tymczasem w Waszyngtonie prezydent Wilson rozmawia z Paderewskim o koncepcjach odrodzenia Polski.

Józef Piłsudski w trakcie polowego spotkania z Radą Pułkowników Naczelnego Komitetu Narodowego, składa dymisję wyrażając oburzenie wobec sposoby traktowania Legionów przez Austrię. Major Albin Fleszar popełnia samobójstwo w proteście przeciwko polityce Austrii.

W międzyczasie, polska kompania, śpiewając „My, pierwsza brygada…”, brawurowo naciera na rosyjskie pozycje. W zaciętej walce na bagnety Tadeusz Pawlak rani swojego brata Franka.

Kardynał Pietro Gasparri, sekretarz Stanu Stolicy Apostolskiej, w rozmowie z Dmowskim, wyraża sympatię dla Niemiec i jest przekonany, że słowa „niepodległość” nie ma i nie będzie w polskim słowniku.

Odcinek 3

W Zakopanem Żeromski i Piłsudski prowadzą gorącą dyskusję na temat międzynarodowych sojuszy Polski. Piłsudski opiera swoją strategię na współpracy z Niemcami i Austrią, skierowanej przeciw Rosji, a także Anglii i Francji. Żeromski natomiast sprzeciwia się temu, optując wyłącznie za zjednoczoną Polską.

W Waszyngtonie Ignacy Paderewski otrzymuje od pułkownika House’a wiadomość o pozytywnym przyjęciu polskiego memoriału przez prezydenta Wilsona. Paderewski dąży do utworzenia w Ameryce stutysięcznej armii im. Tadeusza Kościuszki. Tymczasem w w Londynie Lord Balfour w rozmowie z Lloydem George’em wyraża zaniepokojenie rosnącą przychylnością USA dla Polski.

Rok 1917. We Francji ambasador Izwolski spotyka się z premierem Briandem, wręczając mu dokument, w którym Rosja zgadza się na powrót Alzacji i Lotaryngii do Francji. W zamian rząd francuski przyznaje Rosji pełną swobodę w określaniu jej zachodnich granic oraz przyszłości Polski. W Piotrogrodzie, podczas konferencji partii bolszewików, jeden z mówców, Pietakow, uznaje niezawisłość narodową za przeżytek, czemu sprzeciwia się Lenin, broniący prawa do samostanowienia Polski i Finlandii.

W Strudze koło Warszawy Piłsudski oświadcza niemieckiemu generałowi, że powołana przez Beselera Tymczasowa Rada Stanu jest fikcją. Podczas posiedzenia Rady Piłsudski zgłasza wniosek o podanie się jej do dymisji. Następnie w warszawskim mieszkaniu Piłsudskiego odbywa się spotkanie oficerów, podczas którego rozważa on sytuację geopolityczną spowodowaną przystąpieniem USA do wojny oraz upadkiem caratu w Rosji. Na kolejnym posiedzeniu Tymczasowej Rady Stanu Piłsudski zgłasza wniosek o utworzenie polskiego rządu, stwierdzając, że czas skończyć z robieniem Polski bez Polaków. Wniosek nie znajduje aprobaty, a Piłsudski rezygnuje z pobierania poborów w Radzie.

W rozmowie z publicystą i działaczem NKN, Leonem Wasilewskim, Piłsudski określa nowe zadania Polskiej Organizacji Wojskowej (POW) oraz podział zadań między grupy „A” i „B”. Przybywa również delegacja oficerów Pierwszej Brygady z apelem o zbrojne wystąpienie i uderzenie na Warszawę, jednak zdaniem Piłsudskiego stosowna chwila jeszcze nie nadeszła.

W Twierdzy Modlin pułkownik Śmigły melduje pułkownikowi Januszajtisowi dotowość 1 pułk Legionów na apelu. Żołnierze mają złożyć przysięgę na wierność Królestwu Polskiemu oraz przyszłemu Królowi Polski. Żołnierze kategorycznie odmawiają ślubowania.

Odcinek 4

Przebywający w Paryżu Roman Dmowski otrzymuje depeszę od Ignacego Paderewskiego z wiadomością, że Stany Zjednoczone uznały Komitet Narodowy Polski z dniem 10 listopada 1917 roku. We francuskim Mailly odbywa się uroczystość ślubowania pułków polskiego wojska, w której uczestniczą prezydent Francji Henri Poincaré, Roman Dmowski, a także Władysław Mickiewicz, syn Adama Mickiewicza. Podczas posiedzenia Polskiego Komitetu Narodowego w Paryżu Marian Seyda wskazuje na spadek wpływów kościoła na polskiej wsi, a Stanisław Grabski przestrzega przed siłą bolszewickiej agitacji.

Rok 1918. W Petersburgu Włodzimierz Lenin unieważnia wszystkie porozumienia Rosji dotyczące rozbiorów Polski. W Warszawie następuje zaprzysiężenie gabinetu Józefa Świeżyńskiego przed Radą Regencyjną. Toczy się debata na temat uwolnienia Piłsudskiego z Magdeburga. Przebywający w Magdeburgu Piłsudski rozgrywa partię szachów z Kazimierzem Sosnkowskim. Hrabia Kessler, w imieniu rządu niemieckiego, przedstawia projekt powrotu Piłsudskiego do Warszawy, jednak pod warunkiem złożenia gwarancji nienaruszalności granicy polsko-niemieckiej. Piłsudski odmawia.

W mieszkaniu Artura Śliwińskiego, Edward Rydz-Śmigły proponuje powołanie polskiego rządu republikańsko-demokratycznego z siedzibą w Lublinie, wysuwając kandydaturę Ignacego Daszyńskiego na premiera. W Dąbrowie Górniczej Franek Pawlak przemawia do górników w imieniu Rady Delegatów Robotniczych.

Z rozkazu Kanclerza Rzeszy do twierdzy w Magdeburgu przybywa hrabia Kessler, aby uwolnić Piłsudskiego i Sosnkowskiego. Jadą do Berlina, gdzie Piłsudski raz jeszcze odmawia złożenia oczekiwanych przez Niemców deklaracji dotyczących granicy. Nadchodzi wiadomość o abdykacji cesarza Wilhelma II i zakończeniu wojny. W drodze na dworzec, z którego odjedzie do Warszawy, Piłsudski obserwuje berlińskich robotników śpiewających „Międzynarodówkę”.

Odcinek 5

W Warszawie Piłsudski przedstawia swoje dalsze intencje polityczne. Deklaruje, że nie będzie wiązał się z żadną partią, a Polska nie może pozwolić sobie na eksperymenty – rząd musi składać się z fachowców. Piłsudski domaga się od premiera Daszyńskiego rozwiązania rządu lubelskiego, podkreślając, że o kierunkach przyszłych reform zdecyduje Sejm.

W Warszawie na Placu Zamkowym odbywa się manifestacja. W otoczeniu Piłsudskiego znajduje się Tadeusz Pawlak, natomiast w szeregach delegacji robotników Warszawy – Franek Pawlak, który ma za zadanie zatknąć czerwony sztandar na Zamku. Piłsudski instruuje ich, aby uczynili to, czego chcą robotnicy. Obok biało-czerwonego sztandaru na wieży zamkowej pojawia się czerwona flaga.

W Poznaniu w trakcie posiedzenia Naczelnej Rady Ludowej Wojciech Korfanty informuje zebranych, że Berlin nie zgadza się na wjazd Paderewskiego do miasta. Mimo to, 26 grudnia 1918 roku w Poznaniu odbywa się masowa patriotyczna demonstracja na powitanie powracającego do Polski Paderewskiego. Wybucha Powstania Wielkopolskie.

Rok 1919. W paryskim Wersalu prezydent Francji Poincaré otwiera Konferencję Pokojową. Prezydent Wilson proponuje George’a Clemenceau na stałego przewodniczącego kongresu, a wniosek ten popiera Lloyd George. Roman Dmowski przybywa na posiedzenie „Rady Dziesięciu”, przedstawiając kluczowe problemy odrodzonego państwa polskiego, w tym wewnętrzną sytuację polityczną, kwestie granic oraz krajów ościennych. Wilson i Clemenceau polemizują z Lloydem George’em w sprawie zasad ustalania granic Polski.

Na moście de la Concorde w Paryżu Dmowski wręcza akta wysłannikowi do Warszawy jednocześnie stwierdzając, że międzynarodowa finansjera jest przeciw Polsce.

Odcinek 6

W Warszawie w Belwederze ma miejsce burzliwa rozmowa między Piłsudskim a Żeromskim, koncentrująca się na kwestii wschodnich i zachodnich granic Polski.

W Wersalu Ignacy Paderewski rozmawia z Wilsonem, Lloydem George’em i Clemenceau. Zajmuje nieprzejednane stanowisko w sprawie polskości Gdańska oraz proponowanego plebiscytu w Kwidzynie.

W Poznaniu Wojciech Korfanty stara się przekonać Józefa Grzegorzka o konieczności wstrzymania wybuchu powstania na Śląsku. Grzegorzek odbiera przysięgę od zmobilizowanych śląskich bojowców, choć do komitetu wykonawczego POW nadchodzi depesza od Korfantego nakazująca wstrzymanie akcji zbrojnej.

W Wersalu odbywa się plenarne posiedzenie uczestników Konferencji Pokojowej. Przedłożone zostają Niemcom warunki ustalone jako projekt traktatu pokojowego. Szef delegacji niemieckiej, Brockdorff-Rantzau, sprzeciwia się przypisaniu Niemcom wyłącznej winy za wywołanie wojny, podkreślając, że naród niemiecki chce pokoju, ale jeśli będzie on sprzeczny ze sprawiedliwością, spotka się ze sprzeciwem.

Podczas obrad „wielkiej trójki” w Wersalu Lloyd George forsuje przeprowadzenie plebiscytu na Śląsku. Dwa dni później na posiedzeniu Rady Najwyższej dochodzi do ostrej wymiany zdań między Paderewskim a Lloydem George’em na temat ziem należnych Polsce.

Odcinek 7

Podczas obrad w Wersalu prezydent Wilson prostuje błąd Lloyda George’a, który pomylił Turcję z Galicją. Następnie Dmowski i Paderewski zostają poinformowani przez „wielką trójkę” o decyzji przeprowadzenia plebiscytu na Śląsku. Lloyd George porusza kwestię ochrony mniejszości narodowych w Polsce, na co Dmowski odpowiada, odwracając pytanie i dopytując o los mniejszości polskiej i żydowskiej w Niemczech.

22 czerwca 1919 roku wybucha powstanie na Śląsku. Tadeusz Pawlak prowadzi swój oddział do walki, jednak wkrótce przybywa posłaniec z rozkazem odwołania akcji zbrojnej. Następnego dnia w Wersalu następuje podpisanie traktatu pokojowego. W imieniu Polski podpisy składają Ignacy Paderewski i Roman Dmowski. Następnie Ignacy Paderewski przedstawia Traktat Wersalski Sejmowi do ratyfikacji. Marszałek Sejmu, Wojciech Trąmpczyński, wygłasza historyczne słowa: „nie zapominajmy, że los Ojczyzny znajduje się tylko w naszych rękach, bez względu na to, jakie będą przyszłe granice Polski.”