Serial „Nad Niemnem” to ekranizacja powieści Elizy Orzeszkowej, która przenosi widzów do malowniczej scenerii i czasów nadniemeńskiej szlachty około roku 1885. Akcja rozgrywa się w czasach popowstaniowych, ukazując zróżnicowany obraz społeczeństwa w obliczu nowych warunków politycznych i społeczno-ekonomicznych.
Fabuła skupia się na losach dwóch rodów – Korczyńskich i Bohatyrowiczów. Serial wzywa do wierności ziemi i przeszłości, gloryfikuje patriotyczną ofiarność oraz ideowe dziedzictwo minionych lat. Głosi niezachwianą wiarę w siłę i wartość człowieka, niosąc ze sobą klimat ukojenia, pojednania i optymizmu. Tworzy harmonijny obraz urokliwego świata, niczym z obrazów Chełmońskiego, oferując chwile zapomnienia i wzruszenia.
Gatunek
dramat, obyczajowy
Reżyseria
Zbigniew Kuźmiński
Scenariusz
Kazimierz Radowicz
Muzyka
Andrzej Kurylewicz
Zdjęcia
Tomasz Tarasin
Produkcja
Zespół Filmowy Profil
Rok produkcji
1986
Data premiery
13 marca 1988
W rolach głównych
- Iwona Katarzyna Pawlak (Justyna Orzelska)
- Adam Marjański (Jan Bohatyrowicz)
- Marta Lipińska (Emilia Korczyńska)
- Janusz Zakrzeński (Benedykt Korczyński)
- Bożena Rogalska (Marta Korczyńska)
- Michał Pawlicki (Anzelm Bohatyrowicz)
- Zbigniew Bogdański (Orzelski)
- Jacek Chmielnik (Zygmunt Korczyński)
- Andrzej Precigs (Teofil Różyc)
- Edmund Fetting (Darzecki)
- Ewa Wencel (Klotylda Korczyńska)
- Eugeniusz Wałaszek (rządca majątku Korczyńskich)
- Andrzej Szaciłło (Starzyński)
- Magdalena Scholl (Antolka Bohatyrowiczówna)
- Marek Herbik (Witold Korczyński)
- Jan Prochyra (Bolesław Kirło)
- Renata Husarek (Jadwiga Domontówna)
Czas trwania odcinka
51-56 minut
Liczba odcinków
4
Odcinek 1
Akcja serialu rozpoczyna się w latach 80. XIX wieku w Korczynie, małej wiosce położonej nad rzeką Niemen, gdzie wciąż żywa jest pamięć o tragedii powstania styczniowego. Teofil Różyc, dziedzic podupadłej fortuny, niewiele sobie robiący z pracy, zabiega o względy Justyny Orzelskiej. Justyna jest ładną siostrzenicą Benedykta Korczyńskiego, właściciela Korczyna. W przeszłości Justyna kochała z wzajemnością Zygmunta, bratanka Benedykta, jednak jego matka w obawie przed mezaliansem nie zgodziła się na ich związek.
Benedykt Korczyński, mimo ciężkiej pracy, ciągle boryka się z problemami finansowymi. Jest również w konflikcie z rodziną Bohatyrowiczów – zaściankową szlachtą, która walczyła dzielnie w powstaniu i była wówczas traktowana na równi ze najlepszymi rodami. Po upadku powstania zubożali Bohatyrowicze zostali zdegradowani niemal do roli chłopów. Justyna Orzelska zaczyna żywić uczucie do Jana Bohatyrowicza.
Odcinek 2
Zygmunt Korczyński próbuje uwieść Justynę i uczynić ją swoją kochanką. Tymczasem Justyna zakochuje się z wzajemnością w Janku Bohatyrowiczu. Jej pierwsza wizyta w zaścianku staje się doniosłym wydarzeniem. Spotyka się tam zarówno z życzliwością, jak i z pretensjami wobec dworu.
Anzelm i Jan Bohatyrowiczowie prowadzą Justynę do grobu legendarnych przodków rodu, Jana i Cecylii, a także do mogiły, w której spoczywają brat Benedykta Korczyńskiego i brat Anzelma Bohatyrowicza. W międzyczasie Teofil Różyc prosi swoją kuzynkę Kirłową, aby zbadała grunt, czy Justyna zgodziłaby się zostać jego żoną.
Odcinek 3
Kirło i jego żona usiłują zeswatać Różyca z Justyną, jednak ona darzy go jedynie obrzydzeniem. Justyna angażuje się w pomoc Bohatyrowiczom podczas żniw. Dowiaduje się, że Janka marzy o ślubie swojego syna z zamożną sąsiadką Jadwigą Dowmuntówną. Mimo to Justyna spędza coraz więcej czasu z Janem i Anzelmem.
Ciotka Marta namawia Justynę na małżeństwo z Różycem, pomimo że sama w przeszłości popełniła błąd, odrzucając mężczyznę, którego kochała. Na wieść o zamiarach Różyca wobec Justyny, Zygmunt Korczyński przyjeżdża do Korczyna. Prosi dziewczynę o wybaczenie i przekonuje ją, że ich młodzieńcza miłość może się odrodzić.
Odcinek 4
Do Bohatyrowiczów chodzi często nie tylko Justyna, ale również Witold, syn Benedykta Korczyńskiego. Konflikt rodzinny pogłębia się, szczególnie że Benedykt Korczyński i jego żona mają odmienne zdania na temat potencjalnego małżeństwa Justyny z Różycem.
Justyna i Witold przybyli na wesele jednej z Bohatyrowiczówien. Tej nocy Jan i Justyna wyznają sobie miłość, a Benedykt w końcu odnajduje wspólny język z synem. Następnego dnia Kirłowie przyjeżdżają do Korczyna z oficjalnymi oświadczynami w imieniu Różyca. Justyna zdecydowanie odrzuca propozycję, wyznając, że jest już zaręczona z Janem Bohatyrowiczem. Pani Emilia dostaje ataku globusa, a stary Orzelski jest załamany. Jednak nic nie jest w stanie zmącić szczęścia Justyny.



