Królowa Bona

Serial „Królowa Bona” przenosi widzów do pierwszej połowy XVI wieku, do dynamicznego okresu w dziejach I Rzeczypospolitej. Polska pod rządami Jagiellonów rosła w siłę na arenie międzynarodowej – zarówno politycznie, gospodarczo, jak i militarnie. Ten wzrost szedł w parze z rozkwitem kultury, przez co XVI stulecie często określane jest mianem „złotego wieku” polskiego renesansu. W tym okresie tworzyły takie postaci jak Jan Kochanowski, Mikołaj Sęp-Szarzyński, Łukasz Górnicki, Andrzej Frycz-Modrzewski, Mikołaj Kopernik czy ks. Piotr Skarga.

Główną bohaterką serialu jest Bona Sforza d’Aragona wywodząca się z jednego z najbardziej znaczących włoskich rodów. Bona wychowała się w atmosferze wielkiej polityki, rywalizacji rodów o poszczególne księstwa, a także sprytnych forteli i dworskich intryg. Była dobrze wykształcona – biegle władała hiszpańskim i klasyczną łaciną. Bona była postacią niezwykle kontrowersyjną, mającą zarówno zagorzałych zwolenników, jak i zaciekłych wrogów. Ceniono ją za mądrość, przenikliwość i dalekowzroczność w sprawach politycznych. Ale jednocześnie zarzucano jej zuchwałość, despotyzm, żądzę władzy i nadmierne mieszanie się do polityki.

Odcinek 1

Bona Sforza przybywa do Polski. Zaledwie kilka tygodni po koronacji udowadnia, że nie zamierza być jedynie figurantką. Wykazuje się niezwykłą energią, południowym temperamentem i inicjatywą, aktywnie angażując się w życie polityczne kraju. Jej głównym celem staje się walka z Habsburgami, odwiecznymi wrogami jej rodu Sforzów, a także głównymi konkurentami Jagiellonów w Europie. Królowa pragnie również zapewnić swojemu mężowi Zygmuntowi Staremu męskiego następcę tronu, który umocni dynastię. Jej pierwsze dziecko to jednak dziewczynką, której nadano imię Izabella. Kilka miesięcy później Zygmunt Stary wyrusza na wojnę z Krzyżakami, a Bona jest już w kolejnej ciąży, mając nadzieję, że tym razem urodzi upragnionego dziedzica.

Odcinek 2

Po powrocie z nierozstrzygniętej wojny z Krzyżakami Zygmunt Stary ma już upragnionego syna – Zygmunta Augusta. Dwa lata później Bona odnosi polityczny sukces, uzyskując zgodę Tajnej Rady Wielkiego Księstwa Litewskiego na wyniesienie królewicza na litewski tron wielkoksiążęcy. W roku 1524 umiera księżna Izabella Sforza. Sytuację pogarsza cesarz Karol V, który nie uznaje praw spadkowych polskiej królowej i zajmuje jej dziedziczne królestwa Bari i Rossano. Tym samym Bona ponosi pierwszą klęskę w walce z Habsburgami. Aby zrekompensować straty, królowa podejmuje próbę przyłączenia piastowskiego Mazowsza do Korony. W tym celu planuje wydać Jadwigę, córkę Zygmunta z pierwszego małżeństwa, za księcia mazowieckiego Janusza.

Odcinek 3

Po wielu latach wojen król Zygmunt zmusza Albrechta Hohenzollerna do złożenia hołdu. W wyniku tego wydarzenia zakon krzyżacki przestaje istnieć, a jego Wielki Mistrz staje się lennikiem Korony. Albrecht jako świecki książę zapoczątkowuje dynastię Hohenzollernów w Prusach. Wkrótce potem pod Mohaczem ginie Ludwik, bratanek Zygmunta i król Czech oraz Węgier. Natychmiastowe pretensje do obu tronów zgłaszają Habsburgowie. Ferdynand opanowuje Pragę, jednak Sejm Węgierski ogłasza królem Jana Zapolyę, spokrewnionego z Zygmuntem. Tymczasem królowa Bona rodzi swojemu mężowi już czwarte dziecko.

Odcinek 4

W trakcie polowania w Puszczy Niepołomickiej królowa Bona spada z konia. W wyniku wypadku w piątym miesiącu ciąży rodzi się i wkrótce umiera jej drugi syn, Olbracht. Zrozpaczona królowa dowiaduje się, że już nigdy nie będzie mogła mieć dzieci. Wszystkie nadzieje na kontynuację dynastii Jagiellonów skupiają się teraz na jej jedynym żyjącym synu Auguście. Bona postanawia złamać prawo Rzeczypospolitej i doprowadzić do elekcji syna jeszcze za życia Zygmunta Starego. Aby to osiągnąć zmusza Sejm Litewski do uznania królewicza Wielkim Księciem Litwy. Cztery miesiące później, 20 lutego 1530 roku, dziesięcioletni Zygmunt zostaje koronowany na króla Polski. Po tym sukcesie Bona przystępuje do porządkowania skarbca królewskiego.

Odcinek 5

Królowa Bona skupia się na uporządkowaniu skarbca królewskiego. Z determinacją odbiera bezprawnie zagarnięte królewskie dobra i rozpoczyna akcję zagospodarowania królewszczyzn. Działania te ukazują jej wielką mądrość, zmysł organizacyjny oraz przede wszystkim wolę zbudowania silnej państwowości. Kiedy królowa wraca na Wawel ma miejsce ślub pasierbicy Bony, Jadwigi z elektorem brandenburskim. Małżeństwo to zawarte jest zgodnie z wolą króla Zygmunta Starego. Aby wzmocnić swoją pozycję polityczną w kraju i skuteczniej walczyć z licznymi wrogami, Bona organizuje silne stronnictwo dworskie.

Odcinek 6

W styczniu 1539 roku na Wawelu odbywają się zaślubiny najstarszej córki królewskiej, Izabelli, z Janem Zapolyą, królem Węgier. Dzięki temu małżeństwu Jagiellonowie na krótko odzyskują wpływy na Węgrzech. Niestety, już rok później Jan umiera, a do węgierskiego tronu ponownie zgłaszają pretensje Habsburgowie. Żądają, by Izabella wraz z nowo narodzonym synem opuściła stolicę. Wbrew opinii swojej małżonki, Zygmunt Stary decyduje się załagodzić konflikt z Habsburgami. Postanawia ożenić Zygmunta Augusta z Elżbietą, córką Ferdynanda. 7 maja 1543 roku w katedrze wawelskiej odbywa się koronacja Austriaczki na królową Polski.

Odcinek 7

Pierwsza próba zbliżenia między Elżbietą a Zygmuntem Augustem wywołuje u królowej atak epilepsji. Zygmunt August nie może przezwyciężyć fizycznego wstrętu do żony i wyjeżdża na Litwę. Tam, na zamku w Gieranonach, spotyka młodą młodą Barbarę Radziwiłłównę, wdowę po wojewodzie trockim. Zygmunt August jest zafascynowany urodą i osobowością Barbary.

Odcinek 8

15 czerwca 1545 roku na zamku w Wilnie umiera Elżbieta, żona Zygmunta Augusta. Młody król już jawnie odwiedza Barbarę Radziwiłłównę w zamku Radziwiłłów. Podczas jednego z nocnych spotkań zostaje zaskoczony przez braci Barbary i wówczas składa obietnicę małżeństwa. 1 kwietnia 1548 roku umiera Zygmunt Stary. Zygmunt August, stawszy się niepodzielnym władcą Rzeczypospolitej, przed wyruszeniem na uroczystości żałobne do Krakowa ogłasza na Litwie swoje zaślubiny z Barbarą Radziwiłłówną.

Odcinek 9

Po śmierci Zygmunta Starego do Krakowa na uroczystości żałobne przybywa jedyny władca Rzeczypospolitej – Zygmunt August. Wobec oczekującej go wraz z całym dworem Bony ogłasza swoje małżeństwo z Barbarą Radziwiłłówną. Oburzona decyzją syna królowa Bona opuszcza Wawel i udaje się na Mazowsze, skąd zamierza obserwować jego walkę o uznanie małżeństwa z Barbarą przez Sejm. Zygmunt August stawia zebranym w Piotrkowie Trybunalskim posłom ultimatum: albo uznają oni jego małżeństwo z Barbarą, albo on zrzeknie się korony.

Odcinek 10

Długa i dramatyczna walka Zygmunta Augusta o uznanie jego małżeństwa z Barbarą Radziwiłłówną kończy się pełnym sukcesem. Przerażeni groźbą abdykacji Zygmunta Augusta posłowie poddają się jego woli. 7 grudnia 1550 roku w katedrze wawelskiej odbywa się koronacja Barbary na królową Polski. Szczęście królewskiej pary nie trwa jednak długo. Pół roku później Barbara umiera. Po raz drugi trzydziestoletni monarcha zostaje sam, bezdzietny i skłócony z matką. Mając na względzie dobro dynastii Zygmunt August decyduje się na kolejne małżeństwo. Pragnąc rozbić koalicję cara Iwana z Ferdynandem Habsburgiem, planuje ślub z Katarzyną Austriaczką.

Odcinek 11

W 1553 roku dochodzi do zaślubin Zygmunta Augusta z Katarzyną, córką Ferdynanda Habsburga. Król wiąże z tym małżeństwem ogromne nadzieje na zapewnienie ciągłości dynastii Jagiellonów. Niestety, rzekoma ciąża młodej królowej okazuje się mistyfikacją. Katarzyna, podobnie jak jej siostra, jest chora na epilepsję i bezpłodna. Bona, pozbawiona nadziei na przyjście na świat wnuka i zmęczona ciągłą walką z synem, postanawia, za namową swego doradcy Pappacody i dwórki Mariny, odwiedzić rodzinne Bari. Zygmunt nie stawia przeszkód w jej wyjeździe, jednak kategorycznie nie zgadza się na wywiezienie skarbca, posagu i aktów nadania. Zadawniony konflikt między matką a synem ożywa na nowo.

Odcinek 12

Wbrew woli syna i Rady Królewskiej Bona postanawia wywieźć z Polski skarbiec. Próby zatrzymania taboru nie udają się z powodu tchórzostwa nadgranicznej szlachty. Bona przebywa w Bari, jednak czuje się tam wyobcowana. Kierowana tęsknotą snuje plany powrotu na Mazowsze, a może nawet na Wawel. Habsburgowie nie zamierzają dopuścić do realizacji tych zamierzeń. Ograbiona ze wszystkiego królowa zostaje ostatecznie otruta przez swojego doradcę Pappacody, który okazuje się być tajnym agentem Habsburgów.