„Alternatywy 4” to kultowy serial komediowy w reżyserii Stanisława Barei, który w mistrzowski sposób ukazuje absurdy życia w PRL-u. Akcja serialu dzieje się w nowo wybudowanym bloku mieszkalnym na warszawskim Ursynowie, który staje się domem dla niezwykle różnorodnej grupy lokatorów. To zderzenie odmiennych charakterów i środowisk sprawia, że codzienność w bloku zamienia się w prawdziwy wir komicznych i intrygujących wydarzeń.
Głównym motorem napędowym fabuły jest Stanisław Anioł, karierowicz z Pułtuska, który otrzymuje „eksponowane stanowisko” gospodarza bloku. Anioł, postrzegający swoją funkcję jako misję totalnej kontroli i władzy, z miejsca zniechęca do siebie mieszkańców. Zamiast być dozorcą, widzi w sobie króla, a jego autorytarne zapędy nieustannie prowadzą do zabawnych i dramatycznych konfliktów z sąsiadami.
Wśród mieszkańców bloku znajdują się postaci będące przekrojem ówczesnego społeczeństwa. Józef Balcerek to prosty warszawiak z Pragi, który uważa Ursynów za daleką wieś. Lekarz Kołek w wyniku pomyłki urzędników musi dzielić mieszkanie z dźwigowym Kotkiem. Profesor Dąb-Rozwadowski to inwigilowany opozycjonista. Docent Furman to zapalony myśliwy, a Jan Winnicki jest wpływowym dygnitarzem partyjnym.
Gatunek
komedia
Reżyseria
Stanisław Bareja
Scenariusz
Stanisław Bareja, Janusz Płoński, Maciej Rybiński
Muzyka
Jerzy Matuszkiewicz
Zdjęcia
Wojciech Jastrzębowski
Produkcja
Centralna Wytwórnia Filmów i Programów Telewizyjnych Poltel
Rok produkcji
1983
Data premiery
30 września 1986
W rolach głównych
- Roman Wilhelmi (Stanisław Anioł)
- Bożena Dykiel (Miećka Aniołowa)
- Witold Pyrkosz (Józef Balcerek)
- Zofia Czerwińska (Zofia Balcerek)
- Wojciech Pokora (Zenobiusz Furman)
- Stanisława Celińska (Bożena Lewicka)
- Jerzy Kryszak (Zdzisław Kołek)
- Anna Chitro (Alicja Kołek)
- Kazimierz Kaczor (Zygmunt Kotek)
- Krystyna Tkacz (Kotkowa)
- Jerzy Turek (Tadeusz Kubiak)
- Halina Kowalska (Elżbieta Kolińska-Kubiak)
- Mieczysław Voit (Ryszard Dąb-Rozwadowski)
- Ewa Ziętek (Zosia)
- Wiesław Gołas (Czesław Majewski vel. Henryk Gwizdecki)
- Jerzy Bończak (Krzysztof Manc)
- Elżbieta Jagielska (Majewska)
- Hanna Bieniuszewicz (Ewa Majewska)
- Janusz Gajos (Jan Winnicki)
- Bolesław Płotnicki (Antoni Kierka)
- Barbara Rachwalska (Tekla Wagner)
- Wojciech Siemion (Henryk Dominek)
- Bronisław Pawlik (Dionizy Cichocki)
Czas trwania odcinka
51-77 minut
Liczba odcinków
9
Odcinek 1 — Przydział
Pod lokalem spółdzielni mieszkaniowej gromadzą się liczne tłumy oczekujących na wywieszenie list z nazwiskami szczęśliwców. Wśród nich jest m.in. Dionizy Cichocki. Niespodziewanie do siedziby spółdzielni przyjeżdża ekipa telewizyjna. By stworzyć pozytywny reportaż redaktor domaga się natychmiastowego wywieszenia listy. Po jej ogłoszeniu reporterzy przymuszają Cichockiego – choć jego nazwiska nie ma na liście – by przed kamerą odegrał rolę zadowolonego z przydziału lokatora.
W tym samym czasie Antoni Kierka, który otrzymał przydział na nowe mieszkanie, szykuje się do przeprowadzki razem z całą swoją rodziną. Kolejnym przyszłym lokatorem jest Stanisław Anioł, dotychczasowy kierownik w Pułtusku, który na wieść o przydziale w Warszawie i swojej nowej roli gospodarza bloku, ogłasza, że dostał awans na wysokie stanowisko.
Z kolei Józef Balcerek, chociaż otrzymał mieszkanie, jest z tego faktu wyjątkowo niezadowolony. Woli swoje dotychczasowe życie w starej kamienicy na Pradze, gdzie może bez przeszkód spędzać czas ze znajomymi.
Odcinek 2 — Przeprowadzka
Budowa bloku przy ulicy Alternatywy 4 utknęła w martwym punkcie. Dzięki sprytnym zabiegom i znajomościom jednego z lokatorów udaje się jednak przyspieszyć prace. Budynek zostaje oddany do użytku w dniu urodzin prezesa spółdzielni, co staje się okazją do uroczystego otwarcia.
Do swoich nowych mieszkań zaczynają wprowadzać się pierwsi lokatorzy. Całym procesem zarządza Stanisław Anioł, gospodarz bloku, który od razu musi stawić czoła licznym problemom. Wkrótce na jaw wychodzi pierwszy poważny błąd – dźwigowy Kotek i lekarz Kołek otrzymali przydział na to samo mieszkanie. Zostają zmuszeni do wspólnego zamieszkania.
Kolejna intrygująca sytuacja dotyczy mieszkania, które pierwotnie miało trafić do profesora Rozwadowskiego. W jego lokalu zostaje zainstalowany podsłuch. Ostatecznie jednak mieszkanie to otrzymuje docent Furman.
Na koniec pod blok podjeżdża kondukt żałobny. Okazuje się, że to wdowa, która przywiozła trumnę ze zwłokami swojego męża. Niestety, nie zdążył on nacieszyć się przydziałem i zamieszkać w nowym mieszkaniu.
Odcinek 3 — Pierwsza noc
Radni miejscy debatują nad nazwą dla nowej ulicy. W końcu decydują się na nazwę „Alternatywy”. W międzyczasie do bloku wprowadzają się kolejni mieszkańcy. Nauczycielka Lewicka do pomocy przy przeprowadzce angażuje uczniów ze swojej klasy. Na miejscu zaprzyjaźnia się z docentem Furmanem, który okazuje się zapalonym myśliwym. Tajniacy, podsłuchujący ich rozmowę, błędnie interpretują ich słowa i uznają Furmana za groźnego przestępcę.
Tymczasem Józef Balcerek wciąż robi, co może, by uniknąć wyprowadzki ze swojej starej rudery na Pradze. W końcu jednak pod przymusem dzielnicowego zostaje siłą wyeksmitowany wraz z całą rodziną do nowego mieszkania.
W siedzibie spółdzielni wciąż bezskutecznie walczy o przydział Dionizy Cichocki. Dopiero gdy jego koledzy udający ekipę telewizyjną wywierają presję na prezesie spółdzielni, mężczyzna wreszcie otrzymuje upragnione mieszkanie.
Nad blokiem zapada noc. Mieszkańcy mogą spać spokojnie, mając świadomość, że nad ich bezpieczeństwem czuwa gospodarz bloku, Stanisław Anioł.
Odcinek 4 — Profesjonaliści
Cichocki, choć nie otrzymał jeszcze kluczy, jest tak szczęśliwy, że postanawia zacząć porządkować swoje przyszłe mieszkanie. Tymczasem gospodarz bloku, Stanisław Anioł, w poczuciu misji totalnej kontroli nad lokatorami posuwa się nawet do czytania ich korespondencji.
Śpiewaczka Kolińska-Kubiak nie może spokojnie ćwiczyć swojego głosu z powodu odgłosów remontowych . Postanawia zemścić się na sąsiadach i zleca ekipie remontowej, aby wszystkie głośne prace wykonywała w czasie ciszy nocnej.
W siedzibie spółdzielni u prezesa pojawia się partyjny prominent Jan Winnicki, który poszukuje mieszkania. W zamian za talony na samochód prezes obiecuje mu przydział na mieszkanie Cichockiego. Gdy Cichocki pojawia się w spółdzielni, aby odebrać klucze, dowiaduje się, że rzekomo brakuje mu dokumentów.
W międzyczasie kończą się udręki lekarza Kołka i dźwigowego Kotka, którzy byli zmuszeni mieszkać razem. Okazuje się, że w jednym z mieszkań budowniczowie zapomnieli wstawić drzwi wejściowe. Wykorzystuje to Kołek, który wraz z żoną wprowadza się do „ukrytego” lokalu.
Odcinek 5 — 20-ty stopień zasilania
Mieszkańcy bloku przy ul. Alternatywy 4 muszą zmierzyć się z poważnymi awariami. Elektrownia odcina dostawy prądu na Ursynów, a w bloku brakuje także gazu i ciepłej wody. Kotek załatwia starą lokomotywę parową, którą przewozi swoim dźwigiem. Następnie inżynier Manc podłącza ją do węzła cieplnego w piwnicy, dzięki czemu w mieszkaniach znów robi się ciepło.
Anioł organizuje wśród lokatorów kabaret, który ma wystąpić na festiwalu w Polanicy. Tymczasem inżynier Dominek wynajmuje swoje mieszkanie studentowi z Harvardu, czarnoskóremu Abrahamowi Lincolnowi.
Anioł zarządza czyn społeczny mającego na celu uporządkowanie terenu wokół bloku. Niestety, nikt z lokatorów nie ma czasu. Ostatecznie całą pracę wykonuje sam Abraham Lincoln.
Odcinek 6 — Gołębie
Stanisław Anioł nie daje lokatorom spokoju, nieustannie angażując ich w czyny społeczne, zebrania i próby chóru. Jedyną osobą, która się opiera jest Józef Balcerek. Woli on spędzać czas ze swoimi gołębiami. Chcąc zmusić go do współpracy Anioł wysyła mu fikcyjne wezwanie na kurację odwykową. Następnie obiecuje unieważnić je dzięki swoim rzekomym znajomościom, pod warunkiem, że Balcerek będzie uczestniczył we wszystkich pracach, które Anioł zorganizuje.
Tymczasem konstruktor Manc pracuje nad robotem, który ma zastępować ludzi w kolejkach sklepowych.
W duchu odpowiedzialności za moralność mieszkańców Anioł coraz bardziej interesuje się młodą Ewą Majewską. Zauważa, że dziewczyna często znika z domu w nocy i chce poznać powód jej tajemniczych eskapad. W tym celu namawia docenta Furmana, aby śledził Ewę.
Odcinek 7 — Spisek
Narasta bunt lokatorów przeciwko despotycznemu gospodarzowi Aniołowi. Mają dość ciągłych przymusowych prac i Anioła wydającego polecenia. Majewski, Balcerek, Kołek, Kotek oraz profesor Dąb-Rozwadowski zawiązują spisek i postanawiają odwołać Anioła ze stanowiska. Składają pismo u prezesa spółdzielni, ale ten nie podejmuje żadnych działań.
Tymczasem konstruktor Manc kończy prace nad swoim robotem. Ma nadzieję, że wkrótce przetestuje go wysyłając do kolejki w sklepie mięsnym.
Blok ponownie dotykają problemy z prądem. Z tego powodu wystraszona nauczycielka Bożenka spędza noc u docenta Furmana.
Śpiewaczka Kolińska-Kubiak znowu ma kłopoty ze spokojnym ćwiczeniem swojego głosu. Wraz z mężem decyduje się na wyjazd do rodziców, jednak ich samochód odmawia posłuszeństwa. Próba naprawy auta z wykorzystaniem dźwigu Kotka kończy się katastrofą.
Odcinek 8 — Wesele
Józef Balcerek organizuje wesele dla swojej krewnej Hani. Uroczystość zakłóca nagły problem – w mieszkaniu zaczyna przeciekać sufit. Jeden z gości, „fachowiec” Franio, próbuje naprawić usterkę, jednak jego interwencja kończy się odcięciem wody w całym bloku.
W tym samym czasie do mieszkania Balcerków schodzą się sąsiedzi z nadzieją na wspólne obejrzenie ważnego meczu w telewizji. Gospodarz Anioł próbuje im przeszkodzić zwołując w tym samym czasie próbę chóru. Widząc, że jego nakaz jest ignorowany, wyłącza prąd w całym bloku.
Nieoczekiwanie pojawia się Winnicki, który ma w swoim mieszkaniu przenośny telewizor tranzystorowy i zaprasza wszystkich do siebie, by obejrzeć mecz. Jedyną osobą, która nie bierze udziału w oglądaniu jest docent Furman. Prowadzi on śledztwo na zlecenie Anioła i odkrywa, że Ewa Majewska dorabia jako striptizerka w „Kongresowej”.
Odcinek 9 — Upadek
Towarzysz Winnicki wyjeżdża za granicę i zostawia klucze do swojego mieszkania Aniołowi. Ten z ciekawości zwiedza luksusowy lokal partyjnego dygnitarza. Odbierając przypadkowy telefon, dowiaduje się o zbliżającej się wizycie zagranicznej delegacji burmistrzów. Wykorzystuje okazję i wskazuje blok przy Alternatywy 4 jako miejsce uroczystego powitania gości.
Anioł od razu przystępuje do przygotowań. Zakłada Klub Lokatorów i planuje monumentalne dekoracje. Zmęczeni Aniołem mieszkańcy bloku postanawiają się na nim zemścić. W decydującym momencie, kiedy przyjeżdża delegacja, przekształcają blok w ruinę, a sami udają degeneratów. Przerażeni goście uciekają.
W efekcie tych wydarzeń nowym gospodarzem bloku zostaje Dionizy Cichocki, który w końcu otrzymuje upragnione mieszkanie. Natomiast Anioł, mimo kompromitacji, ku zdziwieniu wszystkich awansuje na stanowisko kierownika osiedla.







