Serial „Kariera Nikodema Dyzmy” to opowieść o przypadkowej, lecz zawrotnej karierze prostego człowieka, który z nizin społecznych trafia na sam szczyt władzy. Poznajemy historię Nikodema Dyzmy, bezrobotnego przybysza z prowincjonalnego Łyskowa, którego szczęśliwy zbieg okoliczności wprowadza na salony i doprowadza do najwyższych zaszczytów w państwie.
Akcja serialu rozgrywa się w latach dwudziestych XX wieku w burzliwym okresie II Rzeczypospolitej. Widzowie przenoszą się głównie do tętniącej życiem Warszawy oraz do malowniczego, ale fikcyjnego majątku Koborowo, położonego na Kresach. To właśnie w tych realiach Nikodem Dyzma, dzięki sprytowi, odwadze i niezwykłemu szczęściu, buduje swoją zaskakującą pozycję, stając się symbolem epoki, w której wszystko było możliwe.
Gatunek
obyczajowy
Reżyseria
Jan Rybkowski, Marek Nowicki
Scenariusz
Jan Rybkowski, Marek Nowicki, Witold Orzechowski
Muzyka
Piotr Marczewski
Zdjęcia
Marek Nowicki
Produkcja
Zespół Filmowy Silesia
Rok produkcji
1980
Data premiery
6 kwietnia 1980
W rolach głównych
- Roman Wilhelmi (Nikodem Dyzma)
- Grażyna Barszczewska (Nina Kunicka, de domo Ponimirska)
- Bronisław Pawlik (Leon Kunicki vel Leon Kunik)
- Leonard Pietraszak (pułkownik Wacław Wareda)
- Bogusz Bilewski (Jan Ulanicki, wiceminister rolnictwa)
- Wojciech Pokora (Żorż Ponimirski)
- Jerzy Bończak (Zygmunt Krzepicki)
- Halina Golanko (Mańka Barcik)
- Tadeusz Pluciński (Jaszuński, minister rolnictwa)
- Ewa Szykulska (hrabina Lala Koniecpolska)
- Izabela Trojanowska (Kasia Kunicka)
- Mariusz Dmochowski (Jan Terkowski)
- Igor Śmiałowski (książę Roztocki)
- Piotr Wysocki (hrabia Koniecpolski)
- Arkadiusz Bazak (Rajch, komisarz policji)
Czas trwania odcinka
44-62 minut
Liczba odcinków
7
Odcinek 1
Nikodem Dyzma jest byłym urzędnik pocztowy z prowincji. Przyjeżdża do Warszawy w poszukiwaniu pracy. Marzy o karierze mandolinisty lub fordansera. Ma ze sobą frak. Przypadkowo znajduje zaproszenie na raut rządowy i postanawia zaryzykować, licząc na darmowy posiłek. Podczas bankietu, zirytowany tym, że ktoś wytrącił mu talerz z ręki, Dyzma wywołuje awanturę, obawiając się, że zostanie wyrzucony.
Ku jego zaskoczeniu, incydent przynosi mu uznanie, w tym od pułkownika Waredy i ministra rolnictwa Jaszuńskiego. Okazuje się, że Dyzma zwymyślał dyrektora gabinetu premiera, Terkowskiego, który ma wielu politycznych przeciwników. Nikodem staje się bohaterem wieczoru, a dygnitarze traktują go jak jednego ze swoich.
Dyzma przyjmuje ofertę Kunickiego, zostając administratorem jego majątku. Żegna się ze swoimi gospodarzami z ulicy Krochmalnej oraz z Mańką, dziewczyną z ulicy, której zaimponował grubym portfelem. Mańka jest przekonana, że pieniądze pochodzą z napadu, a Dyzma musi na jakiś czas zniknąć.
Odcinek 2
Nikodem Dyzma jedzie do posiadłości Kunickiego w Koborowie. Żona Kunickiego – Nina oraz jego córka Kasia postrzegają Dyzmę jako prawdziwego światowca. Mimo to, Nikodem jest świadomy swoich braków w obyciu, manierach i wykształceniu. Usilnie stara się to ukryć, mówiąc niewiele i pilnie studiując księgi gospodarcze nocami.
Przypadkowo Dyzma spotyka brata Niny, hrabiego Żorża Ponimirskiego, który został ubezwłasnowolniony przez Kunickiego. Uznawany za dziwaka i wariata Żorż zdradza Nikodemowi, w jaki sposób Kunicki przejął majątek żony. Dyzma obiecuje pomóc Ponimirskiemu w zamian za potajemne lekcje.
W międzyczasie Leon Kunicki prosi Dyzmę, aby ten, wykorzystując swoje znajomości w kręgach rządowych, uzyskał od ministra rolnictwa Jaszuńskiego przydział drewna dla tartaków w Koborowie. Nikodem Dyzma, żegnany z żalem przez panią domu, wyrusza z powrotem do Warszawy.
Odcinek 3
Po przyjeździe do Warszawy Nikodem Dyzma odnajduje pułkownika Waredę, licząc na jego pomoc w dotarciu do ministra Jaszuńskiego. Wspólne wizyty w lokalach i zabawy umacniają znajomość, co Dyzma wykorzystuje do nawiązywania nowych kontaktów. Słysząc o zagrożonej pozycji ministra rolnictwa, Dyzma przedstawia projekt ratowania kraju przed klęską urodzaju. Pomysł ten, który tak naprawdę zasłyszał od Kunickiego, zakłada skupowanie zboża, magazynowanie go w oczekiwaniu na lepszą koniunkturę oraz wypuszczanie specjalnych obligacji na ten cel. Pomysł zostaje uznany za genialny, a Dyzma jest postrzegany jako „tęga głowa” i mąż opatrznościowy polskiej gospodarki.
Dzięki hrabinie Przełęskiej, ciotce Żorża Ponimirskiego, Nikodem wkracza do środowiska arystokratycznego. Wytworne damy są nim zafascynowane, a panowie cenią sobie jego przyjaźń. Jego prostactwo jest interpretowane jako dowód siły, a milczenie, za którym ukrywa brak wiedzy i obycia, uchodzi za przejaw rozwagi. Bez problemu uzyskuje przydział drewna dla koborowskich tartaków i wraca do Kunickiego z dobrą wiadomością.
Odcinek 4
Nikodem Dyzma witany jest w Koborowie z ogromnym entuzjazmem. Dumny ze swojego sukcesu Dyzma staje się coraz bardziej pewny siebie i przestaje obawiać się utraty posady u Kunickiego. Jedynym zmartwieniem Dyzmy jest zazdrość Kasi, córki Kunickiego, o panią Ninę. Kiedy Kasia urządza Dyzmie awanturę, jej ojciec natychmiast wysyła ją za granicę.
Wkrótce potem z Warszawy nadchodzi pilny telegram – premier wzywa Dyzmę w związku z jego projektem gospodarczym i proponuje mu prezesurę Banku Zbożowego. Dyzma obawia się, czy podoła tak odpowiedzialnemu stanowisku. Mimo to, licząc na szczęście, przyjmuje ofertę. Gdy wraca do Koborowa, aby się pożegnać, Kunicki błaga go, aby nadal pozostał administratorem jego majątku.
Odcinek 5
Nikodem Dyzma obejmuje stanowisko prezesa Banku Zbożowego. Z dużą starannością dobiera sobie współpracowników, którzy mają za zadanie nadrabiać jego braki w wiedzy i umiejętnościach. Jego prawą ręką zostaje Krzepicki, sprytny karierowicz, który widzi w sukcesach Dyzmy swoją życiową szansę. Dyzma czuje się coraz pewniej i rządzi w banku żelazną ręką. W kręgach elit politycznych zyskuje przydomek „ekonomicznego Napoleona”. Wszyscy go podziwiają, a kobiety wręcz go uwielbiają.
Hrabina Koniecpolska zaprasza Nikodema na tajne „posiedzenie loży”, w którym bierze udział dwanaście natchnionych i roznegliżowanych dam oraz on – jedyny mężczyzna, nazwany Wielkim Trzynastym.
Zmęczony szaleństwami upojnej nocy, Dyzma dowiaduje się, że grozi mu poważne niebezpieczeństwo. W Warszawie pojawia się Boczek, jego były przełożony z prowincjonalnej poczty. Boczek nachodzi Dyzmę i grozi ujawnieniem prawdy o jego przeszłości. Gdy Dyzma nie jest w stanie zaspokoić rosnących żądań szantażysty, wynajmuje bandziorów, aby go unieszkodliwić.
Odcinek 6
Nikodem Dyzma wraz ze swoim doradcą Krzepickim obmyślają plan pozbycia się Kunickiego. Dyzma pragnie poślubić Ninę i przejąć Koborowo. Sprytnie zaplanowana intryga okazuje się sukcesem. Z pomocą komisarza policji, który liczy na protekcję Dyzmy, Kunicki zostaje aresztowany w związku ze swoimi dawnymi aferami. Kunicki korzysta z propozycji komisarza: zrzeka się wszelkich praw do majątku Niny i z zagranicznym paszportem ucieka z kraju. Dyzma wraca do Koborowa jako zwycięzca.
Odcinek 7
Nikodem Dyzma doprowadza do unieważnienia małżeństwa Kunickich, co otwiera mu drogę do ożenku z piękną i bogatą Niną. Rozpoczynają się przygotowania do ślubu, ale na horyzoncie pojawiają się problemy. Terkowski, dawny wróg Dyzmy z rautu rządowego, wpada na trop jego niezbyt chwalebnej przeszłości. Z opresji wybawiają Dyzmę kobiety z loży dwunastu. Terkowski zostaje z dnia na dzień wysłany na placówkę dyplomatyczną.
W kraju narasta kryzys gospodarczy, a w jego efekcie również rządowy. Władze decydują się na sprzedaż zmagazynowanego zboża, co Dyzma uznaje za sprzeczne z jego wizją. Na znak protestu składa dymisję z prezesury Banku Zbożowego i po ślubie z Niną wyjeżdża do Koborowa.
Podczas weselnego przyjęcia w Koborowie zjawia się dyrektor gabinetu prezydenta i prosi Nikodema o podjęcie się misji utworzenia nowego rządu. Dyzma rozważa tę propozycję, która wszystkich wprowadza w stan euforii. Jedynym, który nie podziela powszechnego uwielbienia dla Dyzmy jest Żorż Ponimirski. W pozornie wariackim szale wyjawia wszystkim, że Dyzma to zwykły łajdak i oszust.







