Serial „Przyłbice i Kaptury” przenosi widzów w burzliwe czasy tuż przed słynną bitwą pod Grunwaldem, ukazując kulisy zaciętej walki szpiegów polskich i Zakonu Krzyżackiego.
Głównymi bohaterami są Hubert „Czarny” z Borów i Jaksa „Rudy” z Wolborza – dwaj odważni szpiedzy w służbie króla Władysława Jagiełły. Ich misją jest infiltracja terytorium Zakonu, zbieranie cennych informacji oraz rozpracowywanie rozbudowanej krzyżackiej siatki szpiegowskiej, która działa na polskich ziemiach. Widzowie śledzą ich niebezpieczne misje pełne zasadzek, intryg i brawurowych ucieczek, które mają na celu zapewnienie Polsce przewagi w nadchodzącej konfrontacji.
Gatunek
kostiumowy, historyczny
Reżyseria
Marek Piestrak
Scenariusz
Marek Piestrak, Jerzy Diatłowicki
Muzyka
Wojciech Karolak
Zdjęcia
Jacek Malipan, Janusz Pawłowski
Produkcja
Studio Filmowe Oko
Rok produkcji
1985
Data premiery
23 listopada 1986
W rolach głównych
- Roch Siemianowski (Hubert „Czarny” z Borów)
- Marek Frąckowiak (Jaksa „Rudy” z Wolborza)
- Władysław Komar („Dzieweczka”)
- Bożena Krzyżanowska (Zyta, siostra Huberta „Czarnego” z Borów)
- Maciej Kozłowski (Benko, mąż Zyty)
- Marta Klubowicz (Una)
- Arkadiusz Bazak (rycerz Sonnenberg)
- Zbigniew Lesień (Peter Vogelweder)
- Piotr Garlicki (ksiądz Andrzej z Lubrańca)
- Henryk Machalica (podkanclerzy Mikołaj Trąba)
- Bolesław Abart (kanonik Dunin, wuj Uny)
- Iwona Bielska (Vera, córka Johanna Vogelwedera)
- Bruno O’Ya (Brunon Brenner, narzeczony Very)
- Kazimierz Ostrowicz (sługa Brennera)
Czas trwania odcinka
52-62 minut
Liczba odcinków
9
Odcinek 1 — Porwanie
Jest rok 1409. Krzyżacki rycerz Sonnenberg torturuje dwóch Polaków – Zbyluta i Jaksę. Zbylut umiera, a Jaksa zostaje wysłany pod eskortą do Malborka. W drodze konwój zostaje napadnięty przez polskich wojów pod dowództwem Huberta z Borów, dzięki czemu Jaksa odzyskuje wolność. W tym samym czasie w Krakowie Krzyżacy przygotowują pułapkę na kanonika Dunina. Porywają jego siostrzenicę Unę z Sośnicy, chcąc go tym zmusić do współpracy.
Na dworze króla Jagiełły wywiadem kieruje ksiądz Andrzej. Otrzymuje on od Jaksy ważne informacje o rosnącej liczbie zagranicznych rycerzy w Malborku. Dodatkowo Krzyżacy zawierają układy z zakonem cystersów, co ma umożliwić ich szpiegom bezpieczne podróże do Malborka.
Odcinek 2 — Na tropie zdrady
Zmuszony do współpracy przez Krzyżaków kanonik Dunin przekazuje im kopie tajnych dokumentów powstających na Wawelu. Jest śledzony przez Czarnego (Huberta z Borów) i Jaksę, którzy odkrywają, że za działaniami kanonika stoi porwanie Uny. Próbując ustalić miejsce jej uwięzienia, natrafiają na olbrzymiego flisaka imieniem Dzieweczka, który szybko staje się ich kompanem.
Czarny zatrzymuje się w oberży Pod Gnatem, gdzie wkrótce odkrywa, że oberżysta Marcin współpracuje z Krzyżakami. Zdemaskowany oberżysta, w nadziei na ocalenie życia, zgadza się pomagać Czarnemu.
Odcinek 3 — Pożoga
Oberżysta Marcin pomaga Czarnemu (Hubertowi z Borów) w dostaniu się na służbę u kupca Petera Vogelwedera, który zarządza krzyżacką siatką szpiegowską w Krakowie. Do Vogelwedera przyjęty zostaje również Dzieweczka.
W międzyczasie, pod nieobecność Benka, oddział rycerza Sonnenberga napada na Rubież. Zyta, żona Benka i siostra Czarnego, zostaje zabrana jako zdobycz wojenna. Zrozpaczony Benko próbuje popełnić samobójstwo, lecz w ostatniej chwili ratuje go tajemniczy brat Erazm, będący wysłannikiem księdza Andrzeja. Brat Erazm obiecuje Benkowi pomoc w odnalezieniu Zyty i nakazuje mu udać się na Litwę do klasztoru w Trokach. Czarny natomiast próbuje zbliżyć się do Vogelwedera i jego pięknej siostry Weroniki.
Odcinek 4 — Przerwane ogniwo
Benko dociera do klasztoru w Trokach, gdzie przechodzi intensywne szkolenie przygotowujące go do roli agenta polskiego wywiadu. Tymczasem w Krakowie Weronika Vogelweder zakochuje się w Czarnym. Jej brat, Peter Vogelweder, zaczyna jednak coś podejrzewać. Pewnej nocy Peter wraz z Brunonem Brennerem zwabia Czarnego w pułapkę. Świadkiem tego jest Dzieweczka, który natychmiast zawiadamia Jaksę. Razem uwalniają Czarnego z lochów w domu Brennera. Niestety, Vogelweder rozpoznaje Dzieweczkę, swojego służącego, i wspólnie z bratem Johannem zabijają nieszczęśnika.
Peter ucieka z Krakowa do Malborka. Brat Erazm, przełożony klasztoru, wysyła Benka do Wilna. Pod przybranym imieniem Jawnuty z Niemirzy, rzekomego wroga Jagiełły, Benko ma przeniknąć w otoczenie rycerza Sonnenberga.
Odcinek 5 — W gnieździe wroga
Benko, podając się za Jawnutę z Niemierzy, korzysta z obecności na dworze Witolda Baldwina von Helwensteina i Heinricha von Warmsdorfa, prosząc ich o pomoc w pomszczeniu śmierci ojca. Tymczasem po ucieczce z Krakowa Peter Vogelweder dociera do Malborka, co spotyka się z dużym niezadowoleniem krzyżackich komturów. Czarny i Jaksa jadą do Torunia z zamiarem odbicia Uny, jednak dowiadują się, że została wywieziona z miasta dwa dni wcześniej. Muszą kontynuować pościg do Gdańska licząc na pomoc herszta zbójów – Kosookiego.
Wywieziony przez Krzyżaków z Litwy Benko dociera do Malborka, gdzie otrzymuje pracę przy koniach. Zaprzyjaźnia się z pachołkami Sonnenberga i dowiaduje się, że Zyta żyje i jest nałożnicą Sonnenberga. Brat Erazm uprzedza Czarnego, że Benko będzie chciał zabić Zytę i nakazuje mu natychmiast jechać do Malborka, by temu zapobiec.
Odcinek 6 — W cudzej skórze
Czarny i Jaksa przybywają do Malborka. Czarny spotyka się z Benkiem i przekonuje go o niewinności Zyty. W międzyczasie Jaksa dowiaduje się, że Sonnenberg ukrywa Zytę w pobliskich Barcianach. Benko zabija giermka Sonnenberga, po czym rani sam siebie i opowiada Sonnenbergowi, że napadł na nich Benko z Rubieży. Sonnenberg przyjmuje go na miejsce zabitego sługi.
Do Malborka przybywa polskie poselstwo. Arcybiskup Mikołaj z Gniezna żąda, by Krzyżacy zaniechali planowanego najazdu na Żmudź. Wielki Mistrz wypowiada wojnę Polsce, Litwie i Żmudzi. Podczas sfingowanego napadu Litwinów na poczet Sonnenberga, Benko ratuje mu życie, czym zyskuje jego zaufanie. Krzyżacy wysyłają Vogelwedera po Unę do Tczewa, jednak w drodze odbijają ją Czarny i zbóje Kosookiego.
Odcinek 7 — Zemsta boga Kurho
Czarny uwalnia Unę, a im szczęśliwie udaje się uciec przed pościgiem Vogelwedera. W trakcie podróży do Polski między Czarnym a Uną zaczyna rodzić się uczucie. Tymczasem Benko, nadal podający się za Jawnutę z Niemierzy, przebywa na zamku w Barcianach. Kiedy w Malborku pojawia się prawdziwy Jawnuta, który uciekł Litwinom, Sonnenberg wtrąca Benka do lochu.
Jaksa z pomocą brata Erazma i starego kapłana Prusów uwalnia Zytę. Sonnenberg zgadza się na zaproponowaną wymianę. W zamian za Zytę odda Polakom Benka. Jednak w trakcie przekazywania jeńców wpada w pułapkę. Zabija Benka, ale sam ginie na ołtarzu ofiarnym Prusów. Po pogrzebie Benka brat Erazm wysyła Jaksę i Zytę do Wilna.
Odcinek 8 — A wężowi biada
Czarny i Una natykają się na oddział polskiego rycerstwa, który zaprowadził ich do niedawno odbitej z rąk krzyżackich Bydgoszczy. Tam Una spotyka się ze swoim wujem, kanonikiem Duninem, a Czarny z radością odkrywa, że Dzieweczka, wbrew wcześniejszym pogłoskom, ocalał i wyzdrowiał.
Arcybiskup Mikołaj Trąba dowiaduje się o uczuciu łączącym Czarnego i Unę, dając zgodę na ich ślub. Jednak najpierw Czarny musi wykonać pewne zadanie. W klasztorze cystersów w Koronowie ukrywa się w mnisim przebraniu łącznik Vogelwedera, którego Czarny musi rozpoznać i unieszkodliwić. Pierwsza część misji przebiega bez problemów. Spośród trzech nowo przybyłych zakonników, na hasło Czarnego prawidłowo odpowiada tylko mnich podający się za brata Lasotę. To on prowadzi Czarnego i Dzieweczkę do ukrywającego się na wyspie Vogelwedera. Po ciężkiej walce obaj Krzyżacy zostają uwięzieni. W Wilnie Jaksa wyznaje Hubertowi, że zakochał się w jego siostrze.
Odcinek 9 — Jutro bitwa
Vogelweder i Lasota uciekają z niewoli i docierają do Malborka, gdzie Wielki Mistrz zleca Vogelwederowi zabicie polskiego króla. Tymczasem w Krakowie Czarny i Jaksa zwracają uwagę na dziwnego żebraka, Kostura. Przyparty do muru Kostur przyznaje się, że śledzi Czarnego na zlecenie Krzyżaków. Pokazuje im kryjówkę, gdzie Czarny wpada w pułapkę Vogelwedera. Krzyżacy próbują utopić go, zawiązanego w worku, ale Kostur pomaga mu się uwolnić i zaczyna działać jako „podwójny agent”. Tymczasem Czarny i Jaksa dokonują odkrycia. Okazuje się, że książę Siemaszko, dowódca straży Jagiełły, jest kochankiem Weroniki Vogelweder, która wyciąga od niego informacje i przekazuje je Krzyżakom.
Polacy przygotowują się do bitwy pod Grunwaldem. W drodze, podczas krótkiej pielgrzymki, król Jagiełło staje się celem zasadzki przygotowanej przez Vogelwedera i Lasotę. Czarnemu i Jaksie w ostatniej chwili udaje się zabić obu Krzyżaków. Pod Grunwaldem obaj chronią monarchę podczas decydującej bitwy.







