Serial „Znak Orła” to historyczna opowieść osadzona w burzliwych latach 1308-1334, skupiająca się na kluczowych wydarzeniach związanych z działalnością zjednoczeniową króla Władysława Łokietka.
Głównym bohaterem serialu jest Gniewko, młody chłopak z rybackiej rodziny spod Gdańska, którego życie naznaczone zostaje tragedią, gdy Brandenburczycy mordują jego rodziców. Na początku serialu poznajemy go jako dwunastoletniego chłopca, by w późniejszych odcinkach śledzić losy już dorosłego młodzieńca. Wiele pierwszoplanowych postaci serialu miały swoje pierwowzory w prawdziwej historii Polski, co dodaje serialowi autentyczności.
Gatunek
historyczny
Reżyseria
Hubert Drapella
Scenariusz
Alina Korta, Bohdan Poręba, Hubert Drapella
Muzyka
Maciej Małecki
Zdjęcia
Jerzy Stawicki, Jacek Stachlewski
Produkcja
Zespół Filmowy Profil
Rok produkcji
1977
Data premiery
16 lutego 1978
W rolach głównych
- Krzysztof Kołbasiuk (Gniewko)
- Bożena Adamek (Agnieszka, córka kasztelana)
- Adam Baumann (Hanysz)
- Ryszard Filipski (król Władysław I Łokietek)
- Wojciech Alaborski (komtur von Plauen)
- Eliasz Kuziemski (rycerz Sulisław, opiekun Gniewka)
- Tadeusz Borowski (rycerz Wincenty, starosta wielkopolski)
- Bruno O’Ya (rycerz kasztelana łęczyckiego)
- Aleksander Fogiel (Stańko)
- Bernard Michalski (kasztelan Paweł)
- Andrzej Pściuk (królewicz Kazimierz)
- Janusz Paluszkiewicz (Bogusza, sędzia Pomorza)
- August Kowalczyk (przeor Wilhelm)
- Adam Trela (rycerz królewicza Kazimierza)
Czas trwania odcinka
25-29 minut
Liczba odcinków
14
Odcinek 1 — Edukacja. 1308
Gniewko, młody mieszkaniec rybackiej osady, otrzymuje ważne zadanie od księcia Władysława. Ma udać się do Gdańska, by ostrzec tamtejszą załogę przed zbliżającymi się wojskami brandenburskimi. Chłopakowi udaje się uciec przed pościgiem i dotrzeć do grodu. W odpowiedzi na zagrożenie, na pomoc zostają wezwani sprzymierzeńcy – Krzyżacy.
Odcinek 2 — Słowo zakonu. 1308
Po tym jak bliscy Gniewka zostają uprowadzeni przez nieprzyjacielskie wojska, trafia on pod opiekę Sulisława, jednego z rycerzy polskiej załogi Gdańska. Mimo odwrotu Brandenburczyków, Krzyżacy nie wycofują się, lecz zdradziecko napadają na miasto, dokonując rzezi polskiej ludności. Garstce Polaków, w tym Sulisławowi i Gniewkowi, udaje się uciec z Gdańska. W międzyczasie Hanysz, pachołek polskich rycerzy, zostaje przyłapany przez Krzyżaków na próbie kradzieży w kościele. Jest zmuszony do posłuszeństwa zakonnikom i w przyszłości stanie się przeciwnikiem Gniewka.
Odcinek 3 — Pierścień. 1309 – 1312
Sulisław opiekuje się i wychowuje Gniewka na swoim dworze. Kiedy dociera wiadomość o buncie niemieckiego mieszczaństwa w Krakowie, Sulisław wyrusza, by wspomóc Władysława Łokietka, pozostawiając Gniewka w siedzibie starosty wielkopolskiego. Jednak Gniewko postanawia uciec i samotnie wyrusza w podróż do Krakowa. Dochodzi do pierwszego bezpośredniego spotkania Gniewka z Hanyszem, który, przebrany za mnicha, morduje wysłannika dworu – archidiakona. Celem Hanysza jest zdobycie pierścienia, symbolu najwyższej władzy kościelnej. Gniewko odstrasza Hanysza, a przy płaszczu zamordowanego znajduje zapinkę z takim samym znakiem.
Odcinek 4 — Niezałatwione rachunki. 1318
Akcja przenosi się do Krakowa, gdzie Hanysz porywa Gniewka i odbiera mu cenną zapinkę. Chłopca od pewnej śmierci ratuje jedynie zbieg okoliczności. Gniewko, wtrącony do lochu, wydostaje się z niego, uciekając kanałem wodnym.
Odcinek 5 — Wici. 1318
Mija kilka lat. Gniewko jest młodzieńcem. Podążając śladami Brandenburczyków, odnajduje w puszczy zniszczony wóz, zabitych ludzi oraz małą Agnieszkę, córkę kasztelana łęczyckiego. W nocy do obozu przybywa posłaniec z wiciami wzywającymi do mobilizacji. Gniewko wraz z Sulisławem wyruszają do obozu książęcego. Pojawia się tam także Hanysz, wysłany przez Krzyżaków w charakterze szpiega. W obozie książęcym Gniewko otrzymuje od króla Władysława Łokietka „Znak Orła” – symbol zaufania i dowód powierzenia mu ważnego zadania. Ma udać się do grupy chłopców, którzy przygotowują partyzanckie zasadzki na wroga.
Odcinek 6 — Sprzymierzeńcy. 1318
Hanysz próbuje zabić Gniewka, jednak mu się to nie udaje. W związku z tym wraca do Krzyżaków, by przekazać im informacje o zadaniach Gniewka i znaczeniu „Znaku Orła”. Tymczasem Gniewko wypełnia swoją misję. W drodze powrotnej do obozu zostaje napadnięty przez Krzyżaków. Udaje mu się ich pokonać i mimo odniesionych ran, dociera do celu.
Odcinek 7 — Zaproszenie. 1331
Ponownie upływa kilka lat, a akcja serialu przenosi się do roku 1331. Polskie rycerstwo gromadzi się w Chęcinach na spotkaniu z królem Władysławem Łokietkiem. Wśród nich jest już dorosły Gniewko. Do Chęcin przybywa również Agnieszka, córka kasztelana Pawła, która kiedyś była małą dziewczynką, a teraz jest dorodną panną. Młodzi od razu przypadają sobie do gustu, co jednak nie podoba się kasztelanowi Pawłowi. Mimo oporu Agnieszki, jej ojciec postanawia wywieźć ją z Łęczycy.
Odcinek 8 — Gdyby zdradził. 1331
Wbrew woli ojca Agnieszka wymyka się nocą z obozu, by spotkać się z Gniewkiem. On jednak nie wierzy w możliwość przełamania oporu kasztelana. Tymczasem król Władysław Łokietek wysyła Gniewka w ślad za starostą wielkopolskim. Starosta został zaproszony do Malborka przez Krzyżaków, a Łokietek obawia się, że mógł zostać urażony faktem przekazania Wielkopolski jego synowi, Kazimierzowi. Istnieje ryzyko, że starosta mógłby dopuścić się zdrady, a zadaniem Gniewka jest sprawdzenie jego lojalności.
Odcinek 9 — Komu służycie. 1331
Ukryty w komnacie malborskiego zamku Gniewko staje się świadkiem spisku. Krzyżacy nakłaniają starostę Wincentego do zdrady, planując jednocześnie rozbiór Polski. Co więcej, Krzyżacy zamierzają również porwać księcia Kazimierza. Starosta Wincenty poleca Gniewkowi ostrzec księcia Kazimierza przed grożącym mu niebezpieczeństwem.
Odcinek 10 — Ostrzeżenie. 1331
Gniewko pokonuje ścigających go Krzyżaków i szczęśliwie dociera na dwór księcia Kazimierza. Niestety, na dworze przebywa również Hanysz, udający doradcę królewicza. Hanysz natychmiast powiadamia Krzyżaków o przybyciu Gniewka. Ponieważ Gniewko zna tajne plany Zakonu, Krzyżacy uznają go za szczególnie niebezpiecznego. Hanysz zostaje obarczony specjalną misją – musi porwać Gniewka.
Odcinek 11 — Będziecie go mieli. 1331
Hanysz ponownie pojawia się w Łęczycy i towarzyszy kasztelanowi oraz jego córce Agnieszce w podróży. Niestety, w drodze napotykają krzyżacką zasadzkę. W wyniku walki kasztelan ginie, a Agnieszka trafia do niewoli. Hanysz aranżuje pozorne uwolnienie Agnieszki, mając nadzieję, że w ten sposób zwabi w pułapkę Gniewka.
Odcinek 12 — Cena milczenia. 1331
Plan Hanysza się powiódł – Gniewko zostaje złapany w zasadzkę. Pomimo stosowania tortur, Gniewko nie wyjawia żadnych polskich planów, co prowadzi do odesłania go do głównego obozu krzyżackiego. Tymczasem Agnieszka jest przekonana, że Gniewko nie żyje.
Odcinek 13 — Dwa podarunki. 1331
Krzyżacy przywożą Gniewka do obozu. Tam Gniewko widzi starostę Wincentego, który jednak nie może zdradzić swoich prawdziwych uczuć i sympatii do więźnia. W drodze do Wielkopolski, starosta Wincenty zabija towarzyszących mu Krzyżaków i ucieka. W tym samym czasie Gniewka porywają z obozu chłopi i oddają go pod opiekę miejscowej czarownicy, która ma zająć się Gniewkiem. Po wyleczeniu Gniewko wraca do obozu krzyżackiego i poznaje najnowsze plany Zakonu.
Odcinek 14 — Najwyższa godność. 1331
Gniewko przekazuje królowi Władysławowi Łokietkowi wszystkie zdobyte informacje na temat planów Krzyżaków. Na ich podstawie król układa szczegółowy plan zasadzki pod Płowcami. Łokietek wysyła Gniewka do Wincentego i jego rycerzy. Za Gniewkiem podąża jednak Hanysz. Wincenty demaskuje Hanysza i zleca Gniewkowi pilnowanie go. Hanysz prowokuje Gniewka do walki i w jej wyniku ponosi śmierć. Na polu bitwy, wśród poległych, Gniewko odnajduje swojego przybranego ojca – Sulisława. Po bitwie nadjeżdża król, który pasuje Gniewka na rycerza, wręczając mu miecz Sulisława.







