16 maja 1975: Piątek przed telewizorem

Zapraszam na program telewizyjny na piątek 16 maja 1975 r. Dziś warto obejrzeć premierowy odcinek kultowego serialu – Czterdziestolatek.

Program 1

06:30 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Matematyka (lekcja 80)

07:00 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Hodowla zwierząt (lekcja 32)

09:00 Geografia (kl. V)

09:35 „Trzecia kula” — film prod. USA z serii: „Columbo”

11:00 Wychowanie techniczne (kl. I-III lic.)

12:00 Wychowanie obywatelskie (kl. VIII)

12:45 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Język polski (lekcja 28)

13:25 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Matematyka (lekcja 42)

14:40 Politechnika TV — Matematyka – kurs przygotowujący

15:10 Politechnika TV — Matematyka – kurs przygotowujący

15:50 Nauczycielski Uniwersytet Radiowo-Telewizyjny — Pedagogika – nauczanie programowe

16:35 Dziennik Telewizyjny (kolor)

16:50 XXVIII Wyścig Pokoju — sprawozdanie z VII etapu

17:30 Dla dzieci: „Pora na Telesfora”

18:05 Dla młodzieży: „Pomyśl na lato” (kolor)

18:25 Program lokalny

18:45 Fakty – opinie – hipotezy

19:15 Reklama

19:20 Dobranoc — „Mieszkaniec zegara z kurantem”

19:30 Dziennik Telewizyjny (kolor)

20:20 Z cyklu „Zaśpiewajmy to jeszcze raz” — Na zegarze

20:45 Panorama (kolor)

21:25 Kronika Wyścigu Pokoju

21:35 „Czterdziestolatek” — „Toast, czyli bliżej niż dalej” — odc. 1 serialu TVP. Reż. – Jerzy Gruza. Występują: Andrzej Kopiczyński, Irena Kwiatkowska, Leonard Pietraszak, Anna Seniuk, Włodzimierz Boruński, Zofia Czerwińska, Bohdan Ejmont i inni.

22:20 Dziennik Telewizyjny (kolor)

22:35 Wiadomości sportowe (kolor)

22:45 Program na sobotę

Program 2

16:30 Program dnia

16:35 Język niemiecki — lekcja 28 kursu podstawowego

17:00 TV Kurs informatyki: Optymalizacja obliczeń

17:30 TV Kurs informatyki: Automatyzacja obliczeń

18:00 „Daleka wyspa” — film dokumentalny prod. japońskiej (kolor)

18:25 „Budapeszt proponuje” — program rozrywkowy TV Węgierskiej

19:00 Ścieżka zdrowia

19:20 Dobranoc: „Mieszkaniec zegara z kurantem”

19:30 Dziennik Telewizyjny (kolor)

20:20 „Nazwaniec” — film prod. TV CSRS (kolor)

21:30 Język rosyjski — lekcja 20

22:00 24 godziny (kolor)

22:10 Nauczycielski Uniwersytet Radiowo-Telewizyjny — Pedagogika – nauczanie programowe

22:40 Program na sobotę

Wojtek ogląda dziś premierowy odcinek serialu „Czterdziestolatek”

16 maja 1975 roku, późnym wieczorem, telewizja wypuściła w eter coś, co miało się na stałe wpisać w zbiorową świadomość widzów. Serial „Czterdziestolatek” rozpoczął swój triumfalny marsz odcinkiem „Toast, czyli bliżej niż dalej”. I choć z dzisiejszej perspektywy serial ten może wydawać się nostalgiczną komedią obyczajową, to wówczas „Czterdziestolatek” był czymś znacznie więcej — portretem pokolenia dojrzewającego razem z PRL-em.

Inżynier Stefan Karwowski, grany przez Andrzeja Kopiczyńskiego, to postać, która miała być „każdym z nas” — przynajmniej z punktu widzenia widza epoki gierkowskiej. Człowiek w średnim wieku, z ustabilizowaną sytuacją zawodową, rodziną, mieszkaniem (na kredyt lub po latach czekania), próbujący pogodzić osobiste ambicje z systemem, który miał własne tempo i logikę. A w tle? Wielka płyta, budowa Trasy Łazienkowskiej i Dworca Centralnego, kartki na mięso, wycieczki do NRD i upragnione wczasy w Bułgarii.

Magda, żona Stefana, uosabiała nowoczesną kobietę — wykształconą, pracującą, ale jednak wciąż funkcjonującą w cieniu męża. Ich relacja nie była tylko źródłem żartów, ale odbiciem realnych napięć między tradycyjnym modelem rodziny a cichą (i powolną) rewolucją społeczną lat 70. Równouprawnienie, choć zapisywane w konstytucjach i przemówieniach, wciąż było raczej teorią niż rzeczywistością.

Serial, choć utrzymany w lekkiej formie, celnie punktował absurdy codzienności. Stefan nieustannie konfrontowany był z systemem — czy to w pracy, czy w relacjach z urzędnikami, czy nawet z samym sobą. A system ten, choć z pozoru dynamiczny (bo przecież budowaliśmy drugą Polskę), był jednocześnie niewydolny i zbiurokratyzowany. „Czterdziestolatek” nie krytykował otwarcie, ale pokazywał z uśmiechem, że nawet w „dynamicznej dekadzie” zwykły człowiek musi czasem iść na skróty, przytulić łapówkę albo wypić za powodzenie projektu, którego termin z założenia jest nierealny.

Premierowy odcinek to nie tylko początek „Czterdziestolatka”, ale i moment, w którym PRL świętował swoje „złote lata”. Oglądając go dzisiaj, widzimy już nie tylko Stefana Karwowskiego i jego codzienne zmagania. Widzimy cały katalog tamtych czasów: betonowy optymizm, domowe przyjęcia z szampanem Sowietskoje Igristoje, dresy na WF-ie i społeczne awanse, które kończyły się czasem na zakupie nowej meblościanki.

To był serial o nas i dlatego do dziś śmieszy, wzrusza i przypomina, jak bardzo codzienność potrafiła być wielką sprawą.

Dobranoc Państwu. Koniec programu na dziś. Proszę o wyłączenie odbiorników!

Wojciech Płusa

Wojciech Płusa

Szperam w programach TV z PRL jak archeolog – wyciągam serialowe skarby, audycje i ciekawostki. Codziennie dorzucam felieton i szczyptę nostalgii. Jeśli podoba Ci się to, co robię, postaw mi kawę. Po dobrej kawie działam lepiej niż Unitra na bateriach.

Dodaj komentarz

Twój adres email nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *