16 maja 1975: Piątek przed telewizorem

Zapraszam na program telewizyjny na piątek 16 maja 1975 r. Dziś warto obejrzeć premierowy odcinek kultowego serialu – Czterdziestolatek.

Program 1

06:30 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Matematyka (lekcja 80)

07:00 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Hodowla zwierząt (lekcja 32)

09:00 Geografia (kl. V)

09:35 „Trzecia kula” — film prod. USA z serii: „Columbo”

11:00 Wychowanie techniczne (kl. I-III lic.)

12:00 Wychowanie obywatelskie (kl. VIII)

12:45 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Język polski (lekcja 28)

13:25 Telewizyjne Technikum Rolnicze — Matematyka (lekcja 42)

14:40 Politechnika TV — Matematyka – kurs przygotowujący

15:10 Politechnika TV — Matematyka – kurs przygotowujący

15:50 Nauczycielski Uniwersytet Radiowo-Telewizyjny — Pedagogika – nauczanie programowe

16:35 Dziennik Telewizyjny (kolor)

16:50 XXVIII Wyścig Pokoju — sprawozdanie z VII etapu

17:30 Dla dzieci: „Pora na Telesfora”

18:05 Dla młodzieży: „Pomyśl na lato” (kolor)

18:25 Program lokalny

18:45 Fakty – opinie – hipotezy

19:15 Reklama

19:20 Dobranoc — „Mieszkaniec zegara z kurantem”

19:30 Dziennik Telewizyjny (kolor)

20:20 Z cyklu „Zaśpiewajmy to jeszcze raz” — Na zegarze

20:45 Panorama (kolor)

21:25 Kronika Wyścigu Pokoju

21:35 „Czterdziestolatek” — „Toast, czyli bliżej niż dalej” — odc. 1 serialu TVP. Reż. – Jerzy Gruza. Występują: Andrzej Kopiczyński, Irena Kwiatkowska, Leonard Pietraszak, Anna Seniuk, Włodzimierz Boruński, Zofia Czerwińska, Bohdan Ejmont i inni.

22:20 Dziennik Telewizyjny (kolor)

22:35 Wiadomości sportowe (kolor)

22:45 Program na sobotę

Program 2

16:30 Program dnia

16:35 Język niemiecki — lekcja 28 kursu podstawowego

17:00 TV Kurs informatyki: Optymalizacja obliczeń

17:30 TV Kurs informatyki: Automatyzacja obliczeń

18:00 „Daleka wyspa” — film dokumentalny prod. japońskiej (kolor)

18:25 „Budapeszt proponuje” — program rozrywkowy TV Węgierskiej

19:00 Ścieżka zdrowia

19:20 Dobranoc: „Mieszkaniec zegara z kurantem”

19:30 Dziennik Telewizyjny (kolor)

20:20 „Nazwaniec” — film prod. TV CSRS (kolor)

21:30 Język rosyjski — lekcja 20

22:00 24 godziny (kolor)

22:10 Nauczycielski Uniwersytet Radiowo-Telewizyjny — Pedagogika – nauczanie programowe

22:40 Program na sobotę

Wojtek ogląda dziś premierowy odcinek serialu „Czterdziestolatek”

16 maja 1975 roku, późnym wieczorem, telewizja wypuściła w eter coś, co miało się na stałe wpisać w zbiorową świadomość widzów. Serial „Czterdziestolatek” rozpoczął swój triumfalny marsz odcinkiem „Toast, czyli bliżej niż dalej”. I choć z dzisiejszej perspektywy może wydawać się nostalgiczną komedią obyczajową, to wówczas „Czterdziestolatek” był czymś znacznie więcej — portretem pokolenia dojrzewającego razem z PRL-em.

Inżynier Stefan Karwowski, grany przez Andrzeja Kopiczyńskiego, to postać, która miała być „każdym z nas” — przynajmniej z punktu widzenia widza epoki gierkowskiej. Człowiek w średnim wieku, z ustabilizowaną sytuacją zawodową, rodziną, mieszkaniem (na kredyt lub po latach czekania), próbujący pogodzić osobiste ambicje z systemem, który miał własne tempo i logikę. A w tle? Wielka płyta, budowa Trasy Łazienkowskiej i Dworca Centralnego, kartki na mięso, wycieczki do NRD i upragnione wczasy w Bułgarii.

Magda, żona Stefana, uosabiała nowoczesną kobietę — wykształconą, pracującą, ale jednak wciąż funkcjonującą w cieniu męża. Ich relacja nie była tylko źródłem żartów, ale odbiciem realnych napięć między tradycyjnym modelem rodziny a cichą (i powolną) rewolucją społeczną lat 70. Równouprawnienie, choć zapisywane w konstytucjach i przemówieniach, wciąż było raczej postulatem niż rzeczywistością.

Kadr z serialu Czterdziestolatek

Czterdziestolatek

Serial przedstawia w komediowej formie 40-letniego inżyniera Stefana Karwowskiego i jego rodziny. Karwowski zmaga się z kryzysem wieku średniego.

Serial, choć utrzymany w lekkiej formie, celnie punktował absurdy codzienności. Stefan nieustannie konfrontowany był z systemem — czy to w pracy, czy w relacjach z urzędnikami, czy nawet z samym sobą. A system ten, choć z pozoru dynamiczny (bo przecież budowaliśmy drugą Polskę), był jednocześnie niewydolny i zbiurokratyzowany. „Czterdziestolatek” nie krytykował otwarcie, ale pokazywał z uśmiechem, że nawet w „dynamicznej dekadzie” zwykły człowiek musi czasem iść na skróty, przytulić łapówkę albo wypić za powodzenie projektu, którego termin z założenia jest nierealny.

Premierowy odcinek z 1975 roku to nie tylko początek „Czterdziestolatka”, ale i moment, w którym PRL świętował swoje „złote lata”. Oglądając go dzisiaj, widzimy już nie tylko Stefana Karwowskiego i jego codzienne zmagania. Widzimy cały katalog tamtych czasów: betonowy optymizm, domowe przyjęcia z szampanem Sowietskoje Igristoje, dresy na WF-ie i społeczne awanse, które kończyły się czasem na zakupie nowego segmentu meblościanki.

To był serial o nas — i dlatego do dziś śmieszy, wzrusza i przypomina, jak bardzo codzienność potrafiła być wielką sprawą.

Dobranoc Państwu. Koniec programu na dziś. Proszę o wyłączenie odbiorników!

Wojtek Płusa

Wojtek Płusa

Szperam w programach TV z PRL jak archeolog – wyciągam serialowe skarby, audycje i ciekawostki. Codziennie dorzucam felieton i szczyptę nostalgii. Jeśli podoba Ci się to, co robię, postaw mi kawę. Po dobrej kawie działam lepiej niż Unitra na bateriach.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *