W pustyni i w puszczy

„W pustyni i w puszczy” to czteroodcinkowy miniserial wyreżyserowany przez Władysława Ślesickiego, który swoją premierę miał w 1974 roku. Powstał on z materiałów nakręconych podczas produkcji kinowego filmu o tym samym tytule z 1973 roku. Serial różni się od kinowej wersji. Wykorzystano w nim inne ujęcia tych samych scen, dodano lub usunięto niektóre fragmenty, a dialogi zostały lekko zmodyfikowane.

Akcja serialu rozpoczyna się w Port-Saidzie w latach osiemdziesiątych XIX wieku. Poznajemy dwóch zaprzyjaźnionych wdowców: Anglika Rawlisona i Polaka Władysława Tarkowskiego. Obaj panowie pracują w Egipcie przy budowie sieci kanałów, w tym oddanego do użytku w 1869 roku Kanału Sueskiego. Ojcowie mają wyruszyć do odległego Medinet, aby nadzorować tamtejsze prace. Ich dzieci – ośmioletnia, urocza Nel Rawlison oraz czternastoletni Staś Tarkowski – miały dołączyć do nich po tygodniu, pod opieką pani Olivier, nauczycielki Nel.

Odcinek 1 — Porwanie

Afryka w drugiej połowie XIX wieku. Czasy powstania Mahdiego (Muhameda ibn Abdulaha), przywódcy plemion mahometańskich. Dwójka dzieci, 8-letnia Angielka Nel Rawlison i 14-letni Polak Staś Tarkowski, których ojcowie są inżynierami pracującymi przy budowie Kanału Sueskiego, zostaje uprowadzona. Jest to akt zemsty za uwięzienie siostry Mahdiego przez Anglików. Porwani mają trafić do siedziby Mahdiego.

Ich ojcowie natychmiast organizują pościg, jednak szalejąca burza piaskowa uniemożliwia im szybkie odnalezienie dzieci. Na szczęście, wierny pies Saba odnajduje Stasia i Nel. Karawana porywaczy, z uwagi na pilnie strzeżone brzegi Nilu, może przemieszczać się jedynie pod osłoną nocy. Z czasem zaczyna doskwierać brak żywności i wody.

W międzyczasie do porywaczy dociera wiadomość o upadku Chartumu i śmierci generała Gordona, dowódcy angielskiego garnizonu. Ta wieść otwiera im drogę do obozu Mahdiego.

Odcinek 2 — Chartum

Staś i Nel wraz z wiernym psem Sabą kontynuują swoją uciążliwą podróż przez pustynię pod opieką Chamissa. Dzieci są skrajnie wycieńczone, brakuje im jedzenia i picia. W pewnym momencie Staś z niepokojem zauważa, że Chamis ucieka, zabierając ze sobą Sabę. Chłopiec domyśla się, że Chamis prawdopodobnie spróbuje im pomóc, ale jednocześnie ma świadomość, że w razie konieczności, stanie do walki po stronie Mahdiego.

W końcu docierają do Chartumu, miasta kipiącego nienawiścią do białych. Staś zostaje postawiony przed obliczem samego Mahdiego. Mimo wcześniejszych rad, by zachował pokorę i uległość, kierujący się odwagą i poczuciem godności Staś niespodziewanie stawia się Mahdiemu.

Odcinek 3 — Ucieczka

W Chartumie Grek Kaliopuli aranżuje ponowne spotkanie Stasia z Mahdim. Mahdi, pod wrażeniem odwagi chłopca wydaje rozkaz przekazania dzieci Smainowi.

Podczas dalszej drogi karawana natyka się na Beduinów, którzy łapią Sudańczyka Kalego. W tym czasie Chamis, który polubił dzieci jeszcze w Port Saidzie, zbliża się do nich. Niespodziewany atak lwa na karawanę zmusza Gebhra do wydania Stasiowi strzelby. Chłopiec wykazuje się niezwykłą odwagą i opanowaniem. Najpierw zabija zwierzę, a następnie porywaczy. W chaosie walki Chamis ginie od noża Gebhra, zasłaniając swoim ciałem Nel.

Po tych dramatycznych wydarzeniach, Staś i Nel zostają sami, mając za towarzyszy jedynie parę Murzynów: Kalego i Meę.

Odcinek 4 — Smain

W desperackiej próbie znalezienia pomocy dla chorej Nel, Staś dociera do obozu kartografa Lindego. Szwajcar jest niestety w beznadziejnym stanie, cierpiąc na zaawansowaną gangrenę. Linde, widząc Stasia, przekazuje mu lekarstwa i prosi o godny pochówek oraz zabezpieczenie swoich map. Udziela również chłopcu kluczowych wskazówek dotyczących rozlokowania afrykańskich plemion i ich obyczajów, co okaże się nieocenioną pomocą w dalszej podróży.

Dzięki lekarstwom od Lindego udaje się wyleczyć Nel, co pozwala dzieciom wyruszyć w dalszą drogę. Jednak wyczerpująca wędrówka daje im się we znaki. Gdy Staś i Nel są już kompletnie wyczerpani i tracą wszelką nadzieję na ocalenie, na horyzoncie pojawiają się jeźdźcy. Ku ich ogromnej radości i zdziwieniu, wśród nadjeżdżających są ojcowie Stasia i Nel, co oznacza upragniony koniec ich dramatycznej odysei.