Serial wojenny „Trzecia granica” przenosi widzów w sam środek dramatycznych wydarzeń II wojny światowej. Fabuła oparta jest na cyklu powieściowym Adama Bahdaja i koncentruje się na niezwykle niebezpiecznej działalności kurierów tatrzańskich.
Głównym bohaterem jest Andrzej Bukowian, góral z Zakopanego, który podejmuje się heroicznych zadań. Kurierzy tacy jak on nielegalnie pokonywać dwie granice międzypaństwowe. Z okupowanej przez III Rzeszę Polski przedostawali się na Słowację, a następnie na Węgry. Przenosili oni tajne informacje, pieniądze na działalność konspiracyjną, a także przeprowadzali zagrożonych ludzi.
Tytuł serialu odnosi się do trzech głównych barier, z którymi musieli mierzyć się bohaterowie. Pierwsze dwie to fizyczne granice państwowe, przekraczane w ekstremalnie trudnych warunkach górskich. Trzecia granica, ta najbardziej wymagająca, to granica ludzkiej wytrzymałości – fizycznej i psychicznej.
Gatunek
wojenny
Reżyseria
Wojciech Solarz, Lech Lorentowicz
Scenariusz
Adam Bahdaj
Muzyka
Adam Sławiński
Zdjęcia
Wojciech Kilar
Produkcja
Zespół Filmowy Iluzjon
Rok produkcji
1975
Data premiery
27 stycznia 1976
W rolach głównych
- Andrzej Wasilewicz (Andrzej Bukowian)
- Borys Marynowski (Antek Wichniewicz)
- Nóra Káldi (Ewa)
- Andrzej Szalawski (pułkownik Obertyński)
- Marek Walczewski (major Smyga)
- Grzegorz Warchoł (Władek Mrowca)
- Zofia Saretok (Bożka Bardejova)
- Jacek Domański (Słowak Ivo Miko)
- Krzysztof Chamiec (Obersturmführer Lemke)
- Jerzy Janeczek (radziecki partyzant Alosza Czerepagow)
- Paweł Unrug (Anglik Eddy)
- Stanisław Zatłoka (Ratajski)
- Andrzej Grąziewicz (radiotelegrafista)
- Jerzy Braszka (partyzant Jano)
- Krzysztof Kowalewski (Dederkiewicz)
- Jan Tadeusz Stanisławski (Pepi z Salzburga)
- Wojciech Ziętarski (gestapowiec)
- Tomasz Zaliwski (góral Brzega)
Czas trwania odcinka
48-59 minut
Liczba odcinków
8
Odcinek 1 — Zbójnicka droga
Akcja rozpoczyna się we wrześniu 1939 roku, gdy Andrzej Bukowian, góral z Zakopanego, wraz z niedobitkami Wojska Polskiego przekracza granicę z Węgrami. W polskim konsulacie zwraca na niego uwagę major Smyga, który składa mu nietypową propozycję. Andrzej ma zajmować się przeprowadzaniem przez granicę osób zaangażowanych w organizację konspiracyjną.
Pierwszą osobą, którą Andrzej ma przeprowadzić, jest jego przyjaciel Antek Wichniewicz. Początkowo Bukowian waha się przed podjęciem tak ryzykownego zadania, jednak ostatecznie zgadza się. Przeprawa okazuje się niezwykle trudna dla Antka. Po wielu perypetiach udaje im się dotrzeć do celu, lecz niestety zostają zauważeni przez niemiecki patrol. W wyniku starcia Andrzej zostaje ranny w rękę.
Odcinek 2 — Blisko nieba
Ranny w rękę Andrzej nie jest w stanie przeprowadzić przez granicę grupy polskich lotników, w tym konstruktora Zdaneckiego z synem, którzy chcą przedostać się do Francji i Anglii. Zadania podejmuje się przewodnik Buńda. Niestety, podczas przeprawy grupa rozdziela się nie wiadomo co stało się z Buńdą. Zdanecki z synem i częścią grupy z trudem wracają do Zakopanego.
Gdy Andrzej dochodzi do zdrowia, podejmuje się ponownego przeprowadzenia lotników. W trakcie przeprawy zatrzymują się u Bożki Bardejowej, gdzie leży ranny jeden z lotników biorący udział w pierwszej, nieudanej przeprawie. Andrzej wraz z mężem Bożki zawozi rannego do Pavla, dawnego znajomego i towarzysza treningów Andrzeja. Ten instruuje Andrzeja, aby czekał na niego w pewnej gospodzie.
Tymczasem Zdanecki z synem i resztą grupy udają się pod wskazany przez Andrzeja adres. Karczmarz wzywa na pomoc Słowaka Miko. Andrzej zostaje aresztowany. Okazuje się, że Pavel współpracuje z niemiecką armią. W budynku słowackiej policji Pavel próbuje wydobyć od Andrzeja informacje o pozostałej grupie. Podczas przesłuchania przyprowadza przewodnika Buńdę w celu konfrontacji. Wykorzystując chwilę nieuwagi, Bukowianowi udaje się uciec wraz z Buńdą.
Odcinek 3 — Zatarte ślady
Po kolejnej udanej przeprawie pułkownik daje Andrzejowi trochę wolnego. W tym czasie zadanie dostarczenia ważnej przesyłki zostaje powierzone Władkowi Mrowcy. Niestety, przesyłka nie dociera do celu, a po Władku ginie wszelki ślad. Szuka go Andrzej ze swoim przyjacielem Antkiem. Udaje im się ustalić, że Mrowca został aresztowany przez słowacką policję. Po zdobyciu mundurów SS, Andrzej i Antek przeprowadzają brawurową akcję, w wyniku której uwalniają więźnia.
Odcinek 4 — W matni
Andrzej i Władek uciekają przed pościgiem. Niestety, w tym czasie Niemcy zabierają siostrę Andrzeja jako zakładniczkę. Jego matce grożą, że córka zostanie zabita, jeśli nie wyda im miejsca pobytu syna.
Andrzej pojawia się w domu. W tym samym czasie jego znajomy, Waluś, w akcie rozpaczy za porwanie siostry Andrzeja, zabija niemieckiego strażnika. Rozpoczyna się na niego obława. Trop prowadzi Niemców prosto do domu Bukowianów, gdzie właśnie zjawił się Waluś. Zostaje on zastrzelony przez Niemców, którzy po tym podpalają dom. Andrzej ucieka z płonącego domu przez okno.
Odcinek 5 — Nieznajoma z baru „Bolero”
W Budapeszcie Andrzej Bukowian poznaje Martę, piękną kobietę, która często bywa w barze „Bolero”. Polscy oficerowie przebywający w stolicy Węgier widują Martę w towarzystwie Niemców i zaczynają podejrzewać ją o współpracę z okupantem.
Marta zostaje w końcu zatrzymana, a podczas próby ucieczki zostaje zastrzelona. Po jej śmierci okazuje się, że paszport na nazwisko Rucksteiner był fałszywy. Marta Bormicka była w rzeczywistości agentką polskiego wywiadu.
Odcinek 6 — Order z księżyca
Bukowian ma przetransportować z Budapesztu do Polski dwadzieścia tysięcy dolarów, które mają zostać przeznaczone na walkę z okupantem. Pomyślnie wykonuje zadanie, jednak na miejscu, ku jego zdziwieniu, okazuje się, że w torbie, którą przyniósł, znajdują się jedynie skrawki papieru. Kapitan Oksza, dowódca partyzantów posądza Andrzeja o przywłaszczenie pieniędzy.
Wypuszczony przez jednego z partyzantów, Andrzej wraca na Węgry z zamiarem odnalezienia prawdziwego złodzieja. Na szlaku spotyka majora Smygę, którego początkowo posądza o kradzież dolarów. Okazuje się jednak, że pieniądze zabrał jeden ze współpracowników majora – niejaki Dederkiewicz, pracownik konsulatu polskiego w Budapeszcie.
Odcinek 7 — Mylne szlaki
Andrzej Bukowian zostaje aresztowany przez gestapo. Obersturmführer Lemke liczy na to, że uda mu się wydobyć od Andrzeja wiele informacji i kurierskich tajemnic. Jednak Andrzejowi udaje się uciec. Trafia do słowackich partyzantów, którzy niesłusznie posądzają go o zabicie dwóch współpracujących z nimi policjantów. Z opresji ratuje go znajoma Słowaczka.
Odcinek 8 — Porachunki
Bukowian uczestniczy w słowackim powstaniu przeciwko Niemcom. Podczas odwrotu z rąk Niemców ginie partyzant Jano. Przebywając w schronisku Andrzej spotyka swoich dawnych przyjaciół – Antka oraz rosyjskiego spadochroniarza Aloszę. Razem wyruszają w góry. Odwiedzają Bożkę, a tam dołącza do nich Anglik i niemiecki dezerter.
Wojna zbliża się ku końcowi. Andrzej wraca w swoje rodzinne strony, gdzie zastaje jedynie zgliszcza swojego domu. Stary góral przekazuje mu tragiczne wiadomości. Matka Andrzeja: matka zginęła w obozie, a siostra, po śmierci matki, uciekła od ciotki. Andrzej decyduje się pozostać z partyzantami.







