Chłopi

Serial jest adaptacją powieści Władysława Reymonta. Przedstawia obraz polskiej wsi na przykładzie historii Macieja Boryny, bogatego gospodarza, oraz Jagny.

Serial „Chłopi” to ekranizacja nagrodzonej Nagrodą Nobla powieści Władysława Reymonta, która przenosi widzów do surowego świata polskiej wsi. Centralnym punktem fabuły jest historia Jagny, młodej i pięknej dziewczyny, którą wydano za mąż za zamożnego, lecz znacznie od niej starszego chłopa Macieja Borynę. To małżeństwo, będące typową transakcją, w której córka zostaje oddana w zamian za kilka mórg ornej ziemi, szybko staje się źródłem głębokich konfliktów.

Wkrótce po ślubie między Jagną a Antkiem, pasierbem Boryny i jego synem z pierwszego małżeństwa, nawiązuje się płomienny romans. Ich zakazana miłość rozwija się na oczach całej wsi, budząc plotki i oburzenie. Konflikt między ojcem a synem o kobietę z czasem zaostrza się, prowadząc do tragicznych wydarzeń.

Gatunek

obyczajowy

Reżyseria

Jan Rybkowski

Scenariusz

Jan Rybkowski, Ryszard Kosiński

Muzyka

Adam Sławiński

Zdjęcia

Marek Nowicki

Produkcja

Zespół Filmowy Kadr

Rok produkcji

1972

Data premiery

26 listopada 1972

W rolach głównych

  • Władysław Hańcza (Maciej Boryna)
  • Ignacy Gogolewski (Antek Boryna)
  • Emilia Krakowska (Jagna Paczesiówna)
  • Krystyna Królówna (Hanka Borynowa)
  • Jadwiga Chojnacka (Dominikowa, matka Jagny)
  • Tadeusz Fijewski (Kuba Socha)
  • August Kowalczyk (wójt Piotr)
  • Franciszek Pieczka (ksiądz)
  • Bronisław Pawlik (kowal Michał)
  • Tadeusz Janczar (Mateusz Gołąb)
  • Bolesław Płotnicki (Jambroży)
  • Barbara Ludwiżanka (Jagustynka)
  • Magdalena Wołłejko (Józia)
  • Tadeusz Bartosiewicz (Witek)
  • Mieczysław Czechowicz (Szymon)
  • Barbara Burska (Nastka Gołębianka)
  • Józef Nowak (Roch)
  • Stanisław Milski (Bylica, ojciec Hanki)
  • Aleksander Fogiel (Balcerek)
  • Jerzy Święch (Jaś, syn organisty)
  • Igor Śmiałowski (dziedzic)
  • Natalia Szymańska (Agata)
  • Zofia Merle (Kozłowa)
  • Zygmunt Zintel (Kozioł)

Czas trwania odcinka

48-51 minut

Liczba odcinków

13

Odcinek 1 — Boryna

Maciej Boryna jest zamożnym, lecz despotycznym 60-letnim wdowcem. Terroryzuje swoim zachowaniem domowników: syna Antoniego z żoną Hanką, córkę Józię, wychowanka Witka oraz starego sługę Kubę. Sąsiadka Dominikowa sugeruje Borynie, by ponownie się ożenił, wskazując na dostępne w okolicy urodziwe, młode panny, które z chęcią poślubią najbogatszego gospodarza we wsi. Sama Dominikowa ma piękną, choć niezbyt zamożną córkę Jagnę.

Odcinek 2 — Jarmark

Niedziela na wsi to czas odpoczynku. Odświętnie ubrani mieszkańcy udają się do kościoła, który jest jednym z centralnych punktów wspólnoty. Drugim ważnym miejscem jest karczma, gdzie odbywają się tańce, spożywa się alkohol oraz prowadzone są dysputy polityczne. Tymczasem w domu Borynów, podczas niedzielnego obiadu dochodzi do gwałtownej kłótni między Maciejem Boryną a jego synem. Zmęczony ciągłym wypominaniem, że jest zależny od ojca, Antek wybucha, co prowadzi do ostrej scysji.

Odcinek 3 — Zrękowiny

Maciej Boryna podejmuje decyzję o poślubieniu młodej i pięknej Jagny. Zgodnie ze zwyczajem wysyła swatów do domu jej matki, starej Dominikowej. Jednak Jagna, choć ma zostać żoną Boryny, spotyka się wieczorami z jego synem Antkiem, który również jest nią zauroczony. Ta sytuacja budzi niepokój w rodzinie Boryny, zwłaszcza w obliczu perspektywy przyjścia nowej osoby, która będzie miała prawo do majątku. Rodzina zaczyna domagać się swoich części. Wzburzony Maciej Boryna wypędza Antka z żoną Hanką i dziećmi ze swojego domu.

Odcinek 4 — Wesele

W domach Dominikowej i Boryny trwają przygotowania do wesela. Cała wieś angażuje się w to wydarzenie i aktywnie uczestniczy w uroczystości, która jest jednym z najbardziej barwnych i żywiołowych widowisk wiejskiego folkloru. Obraz weselnego domu, trzęsącego się od muzyki i tańca, stanowi jednak kontrast dla tragicznego wydarzenia rozgrywającego się w stodole – umierającego Kuby, sługi Boryny, który został ranny podczas wyprawy kłusowniczej.

Odcinek 5 — Gody

Wypędzeni przez starego Borynę Antek wraz z rodziną zmagają się z biedą. Nadeszła zima, co dodatkowo utrudnia ich sytuację. W desperacji podejmują trudną decyzję o sprzedaży krowy, która jest ich jedyną żywicielką. Antek znajduje pracę w młynie, jednak wkrótce dochodzi do incydentu – brutalnie bije Mateusza, jednego z robotników, który publicznie chełpił się swoimi sukcesami u Jagny. Tymczasem zbliżają się święta Bożego Narodzenia, a we wszystkich domach na wsi trwają intensywne przygotowania do tradycyjnej wieczerzy wigilijnej.

Odcinek 6 — Ogień

Antek jest skłonny pogodzić się z Mateuszem. W karczmie natomiast chłopi naradzają się, jak powstrzymać dziedzica przed sprzedażą lasu. W drugiej izbie karczmy Antek i Jagna tańczą z taką namiętnością, że cała wieś zaczyna o nich plotkować. Jagna przestaje się tym przejmować i regularnie wymyka się z chałupy na schadzki z Antkiem. Maciej Boryna domyśla się co robi jego żona. We wsi pojawia się agitator Roch, który podburza gospodarzy przeciwko panom. Boryna przyłapuje Jagnę i Antka w stogu siana. Oszalały z zazdrości, podpala stóg. Antek i Jagna uciekają, ale podpalenie stogu powoduje pożar.

Odcinek 7 — Bór

Romans Antka z Jagną przeżywa kryzys. Antek zaczyna pić na umór. Zrozpaczona Hanka udaje się po pomoc do jego ojca, Macieja Boryny. Antek tymczasem urządza straszną awanturę, a Hanka grozi mu siekierą. Rozpoczyna się wyrąb lasu. Wójt proponuje chłopom wniesienie skargi na dziedzica, a Roch tłumaczy im, że serwituty z lasu należą się również najbiedniejszym. Chłopi obawiają się jednak, że zanim uda im się uzyskać sprawiedliwość drogą prawną, las zostanie w całości wycięty. Cała wieś z Maciejem Boryną na czele rusza przeciwko drwalom. Wywiązuje się walka, w której drwalom pomaga służba dworska. Zaczajony między drzewami Antek początkowo zamierza zastrzelić ojca, jednak w ostatniej chwili zmienia zamiar. Kiedy ugodzony przez borowego Maciej osuwa się na ziemię, Antek dopada napastnika i zabija go.

Odcinek 8 — Gospodynie

Niemal wszyscy uczestnicy walki o las trafili do więzienia. Antek zostaje oskarżony o zabójstwo. Stary Maciej Boryna nie wraca do zdrowia. Choć Jagna czuwa przy nim, Boryna zdradza miejsce ukrycia pieniędzy swojej synowej Hance, która powróciła do jego domu. Tymczasem kobiety w Lipcach przygotowują się do zbliżających się świąt Wielkanocy.

Odcinek 9 — Wielkanoc

Większość kobiet z Lipiec udaje się do miasta, by odwiedzić swoich uwięzionych mężczyzn. Hanka również wiezie świąteczne jedzenie Antkowi. Stan zdrowia Macieja Boryny pogarsza się z dnia na dzień. Tymczasem Jagna zaczyna flirtować z Jasiem, synem organisty, a także spotyka się z wójtem. Dziedzic odmawia zarówno księdzu, jak i wójtowi, wstawiennictwa za uwięzionymi chłopami. W odwecie za tę odmowę, ktoś podpala las. Hanka rodzi syna.

Odcinek 10 — Śmierć Boryny

W domu Borynów nadal dochodzi do konfliktów między Hanką a Jagną. Jagna unika pracy w polu, za to coraz częściej wraca do domu pijana i po nocy. Z więzienia wychodzi większość chłopów, jednak Antek wciąż pozostaje za kratkami. Mieszkańcy Lipiec znajdują w lesie wójta śpiącego obok Jagny, co staje się przedmiotem gromkiego kazania księdza. Tymczasem Jasio, syn organisty, wyjeżdża do seminarium, by uczyć się na księdza. Szymek, brat Jagny, planuje ślub z Nastką Gołębianką. Dominikowa sprzeciwia się planom syna, co prowadzi do bójki. Szymek zabiera pieniądze, ale matka odmawia mu przekazania ziemi. Maciej Boryna spędza swoje ostatnie dni w łożu ustawionym w sadzie. Umiera w nocy na swoim polu.

Odcinek 11 — Scheda

Cała wieś uczestniczy w pogrzebie Macieja Boryny. Zaraz po uroczystości w rodzinie zmarłego wybuchają kłótnie o spadek. Jagną nadal interesują się wójt, Mateusz i inni mężczyźni, jednak ona sama patrzy zalotnie na Jasia, który powrócił do wsi jako kleryk. Tymczasem Szymek żeni się z Nastką i rozpoczyna budowę własnej chaty. Sąsiedzi przynoszą im prezenty „na zasiedlenie”. Hanka i Józka wypędzają Jagnę z domu Borynów, a ta, zhańbiona, wraca do matki.

Odcinek 12 — Powroty

Ostatni chłopi zostają zwolnieni z więzienia. Do wsi wraca również Antek. Mimo że ma pretensje do Jagny, ponownie zaczyna z nią romansować. Jagna odtrąca wójta. Tymczasem żandarmi poszukują Rocha, który sieje ferment we wsi, jednak chłopi skutecznie go ukrywają. Do Lipiec wraca mąż Tereski-żołnierki. Dowiaduje się o jej związku z Mateuszem, ale wybacza żonie zdradę.

Odcinek 13 — Zemsta

Chociaż żandarmi znajdują ulotki w obejściu Boryny, nikogo nie aresztują, a Roch ostatecznie opuszcza Lipce. Tymczasem Jagna otwarcie uwodzi kleryka Jasia, co wzbudza coraz większą nienawiść we wsi. Mimo to, młody mężczyzna nie potrafi opanować fizycznego pociągu do pięknej kobiety i zaczyna się z nią spotykać. Jego matka podburza wieśniaczki przeciwko Jagnie, a żony buntują swoich mężów. Na ogólnym spotkaniu mieszkańców zapada decyzja o wygnaniu Jagny ze wsi. Jedynym, który jej broni, jest Mateusz. Jagna zostaje wywieziona poza wieś i porzucona na drodze.

Wojtek Płusa

Wojtek Płusa

Szperam w programach TV z PRL jak archeolog – wyciągam serialowe skarby, audycje i ciekawostki. Codziennie dorzucam felieton i szczyptę nostalgii. Jeśli podoba Ci się to, co robię, postaw mi kawę. Po dobrej kawie działam lepiej niż Unitra na bateriach.

Dodaj komentarz

Twój adres e-mail nie zostanie opublikowany. Wymagane pola są oznaczone *